5. Een chart maken

Je zal in dit hoofdstuk een aantal business graphics maken bij het werkblad Verkoop van 3 producten in het werkboek Verkoop.xls uit het vorige hoofdstuk.

Grafieken worden in Excel charts genoemd. Ze bevatten een grafische voorstelling van gegevens uit een werkblad.

In dit hoofdstuk zal je de volgende zaken behandelen:

• De twee soorten charts en de onderdelen van een chart.
• Een chart opbouwen met de Chart Wizard.
• Een chart wijzigen met de Chart menu bar en de Chart toolbar.
• Datareeksen wijzigen in het werkblad en de chart.
• Een chart maken die het verband aangeeft tussen twee datareeksen.
• Een chart maken met twee groepen datareeksen.
• Een werkblad met een embedded chart afdrukken.
• Overzicht van de chart types en chart formats.

5.1 De twee soorten charts en hun onderdelen (*)

Er zijn twee soorten charts:

• Embedded charts bevinden zich in het werkblad met de gegevens die door de chart worden geïllustreerd. Je kan de chart in dit werkblad wijzigen.
• Charts die zich in een afzonderlijke chart sheet bevinden zijn gelinkt met het werkblad dat de gegevens bevat die in de chart worden voorgesteld. De chart sheet en het werkblad kunnen tot hetzelfde of tot een ander werkboek behoren.

Wijzigingen aan deze gegevens zorgen in beide gevallen automatisch voor wijzigingen aan de gelinkte chart.

5.1.1 Een embedded chart (*)

Een embedded chart wordt als volgt opgebouwd:

1. Selecteer in het werkblad de ranges die je in de chart wilt opnemen.
2. Maak een embedded chart door de Chart Wizard knop te klikken of met het commando

Insert, Chart…

3. Sleep in het werkblad een rechthoek uit op de plaats waar je de chart wil plaatsen. De Chart Wizard verschijnt.
4. Bouw de chart op met de Chart Wizard in vier stappen .

Opmerkingen:

• Je kan een embedded chart selecteren door hem te klikken. Een geselecteerde chart wordt begrensd door acht handles. Je kan de chart dan verplaatsen door het inwendige te verslepen en vergroten of verkleinen door een handle te verslepen. Je kan de chart wijzigen met de knoppen van de commando's van de Chart menu bar en de Chart toolbar, die getoond worden wanneer de chart is geselecteerd. Je kan nu de verschillende objecten van de chart klikken, rechtsklikken, dubbelklikken of slepen en ze dan bewerken. Deze in place editing techniek hoort bij OLE 2 (Object Linking and Embedding 2).
• Telkens je de gegevens waarmee de chart is opgebouwd, in het werkblad wijzigt, zal de chart automatisch mee worden aangepast. Dit is een vorm van object linking. Je kan deze link verwijderen door de chart via het clipboard als een picture in het werkblad te kopiëren en plakken met de commando's

  SHIFT+Edit, Copy Picture… en SHIFT+Edit, Paste Picture (zie infra).

  In dit geval zal een wijziging van de gegevens de inhoud van de chart niet langer mee wijzigen. Het verbreken van de link wordt in twee gevallen toegepast:

  Wanneer je opslagruimte en tijd (om de gegevens steeds up to date te houden) wil uitsparen.

  Wanneer de chart een momentopname uit het verleden voorstelt en het werkblad de ondertussen gewijzigde actuele situatie.

5.1.2 Een chart sheet (*)

Om een chart in een afzonderlijke chart sheet op te bouwen volg je exact dezelfde stappen als wanneer je een embedded chart in een werkblad aanbrengt. In de vierde en laatste stap van de Chart Wizard kan je dan de niet-standaard keuze maken om de chart in een afzonderlijke chart sheet te plaatsen.

Ook kan je een sheet tab klikken met de rechtermuisknop, in het snelmenu het commando Insert… en in het Insert dialoogvenster het type Chart kiezen. Ook dan wordt de Chart Wizard opgestart. In de vierde en laatste stap van de Chart Wizard kan je dan eveneens de keuze maken om de chart in een afzonderlijke chart sheet te plaatsen, maar deze is nu standaard..

Opmerking:

• Een chart in een afzonderlijke chart sheet is vooral interessant wanneer je de chart afzonderlijk wilt afdrukken of in een ander werkboek wilt bewaren dan het werkboek waarin de gegevens staan waarop de chart gebaseerd is. De chart sheet heeft een eigen Chart menu bar en Chart toolbar.

figuur 1: De delen van een geselecteerde chart

5.1.3 De onderdelen van een chart (*)

Een geselecteerde chart bevat een groot aantal delen, objecten genaamd (figuur 1). De belangrijkste zijn:

Wanneer de chart geselecteerd is wordt de Worksheet menu bar vervangen door de de Chart menu bar getoond, die zich onder de Standard en Formatting toolbars bevindt. Daarnaast wordt ook in een venstertje de Chart toolbar getoond. Je kan deze verplaatsen, in de rand opnemen en sluiten.

Je kan in de chart elk van de vermelde objecten selecteren door het te klikken. Je kan eveneens met de pijl toetsen de objecten aflopen, in de volgorde zoals de nummering aangeeft. Het geselecteerde object wordt door handles aangeduid. In een tekstkadertje bij het object wordt iets over het object meegedeeld (naam, betekenis, waarde…). Het type en de naam van het object staan eveneens in de name box links in de formulebalk. Wanneer het object een datareeks of datapunt is wordt zijn formule (die aanduidt welke cellen met de datareeks of het datapunt overeenkomen), in de formulebalk getoond:

Je kan het geselecteerde object verplaatsen, kopiëren, vergroten of verkleinen met de muis en bewerken met de Chart menu bar, de Chart toolbar en een snelmenu, dat je oproept door het te rechtsklikken. Wanneer je het object dubbelklikt verschijnt een Format selected object dialoogvenster, waarmee je het kan formatteren.

Niet alle vermelde objecten hoeven aanwezig te zijn. Sommige charts bevatten daarenboven nog andere objecten. Daarenboven kan je nog allerlei andere objecten, zoals pijlen en teksten op de chart aanbrengen met de Drawing toolbar. Je roept deze op met de Drawing knop in de Standard toolbar.

5.2 Een chart van de omzet opbouwen met de Chart Wizard (*)

Je zal in dit hoofdstuk drie embedded charts maken in het werkblad Grafieken, dat een kopie is van Verkoop 2 of van Verkoop van 3 producten. Maak deze kopie als volgt:

1. Selecteer (klik) het te kopiëren werkblad Verkoop 2.
2. Sleep dit werkblad met ingedrukte CTRL toets naar een andere sheet tab en laat dan achtereenvolgens de muisknop en de CTRL toets los. Het werkblad wordt gekopieerd. De kopie krijgt de naam Verkoop 2 (2) en wordt geactiveerd.
3. Dubbelklik het gekopieerde werkblad en hernoem het in Grafieken.

Opmerking:

• Wanneer je book-level namen hebt gebruikt in het werkblad, zullen in de kopie dezelfde namen staan als in het originele werkblad. Omdat deze namen in het originele werkblad naar cellen binnen hetzelfde werkblad verwijzen, zal dit in de kopie ook de bedoeling zijn. Daarom heeft Excel in de kopie de book-level namen (die naar het originele werkblad zouden verwijzen) vervangen door sheet-level namen. Dit kan je constateren wanneer je het Define Name dialoogvenster opent. Rechts in de lijst van namen staat tussen ( ) de naam van het werkblad waarin de naam is gedefinieerd. Hieraan herken je dat het om een sheet-level naam gaat.

Je zal nu een embedded chart opbouwen met daarin de omzetgegevens. Wanneer je deze boven elkaar stapelt in een Column chart, zal de totale hoogte de totale omzet aangeven. Excel biedt de mogelijkheid om de rij- en kolomhoofden (maandnamen en kolomtitels) in de chart op te nemen. Daartoe moet je deze wel mee selecteren. Je gebruikt hiervoor de Chart Wizard, een niet-proceduraal programma waarmee je door vier dialoogvensters in te vullen, de chart opbouwt.

In het verloop van de handelingen zal worden gevraagd de range(s) te selecteren die in de chart moeten staan. Het is vaak eenvoudiger deze reeds vooraf te selecteren. Ga dus als volgt te werk:

1. Selecteer de in de chart op te nemen cellen (A7:A19,E7:G19). Dit is een samengestelde selectie. Nadat je de eerste range hebt geselecteerd, moet je de CTRL toets ingedrukt houden terwijl je de tweede range selecteert. Op deze wijze wordt de tweede range aan de selectie toegevoegd.
2. Klik de Chart Wizard knop in de Standard toolbar.

Opmerkingen:

• Je doet er meestal best aan niet alleen de eigenlijke datareeksen (E8:G19), maar ook de kolom- en rijhoofden uit de tabel te selecteren. Je kan deze gebruiken als waarden voor de legende (E7:G7) en de categorienamen op de X-as (A8:A19).
• Slechts in uitzonderlijke gevallen is het mogelijk meerdere ranges in de selectie op te nemen. Het geheel van alle in de chart voor te stellen gegevens moet immers door Excel op ondubbelzinnige wijze als één rechthoekig gebied kunnen worden gezien. Meestal zal een meervoudige selectie die de vorm heeft van een rechthoek waaruit een aantal rijen en kolommen geschrapt zijn voldoen en een andere meervoudige selectie niet.

5.2.1 Stap 1: Kies een chart type en sub-type (*)

figuur 2: Stap 1 van de Chart Wizard: Chart Type

Nu verschijnt het eerste van de vier dialoogvensters van de Chart Wizard: Chart Wizard – Step 1 of 4 – Chart Type (figuur 2). Dit dialoogvenster bevat twee tabbladen, Standard Types en Custom Types.

• In het Standard Types tabblad kan je links een standaard Chart type kiezen. Daarna kan je rechts een Chart sub-type klikken. Onderaan staat een korte beschrijving van het gekozen sub-type.

  Met de Press and hold to view sample knop kan je een WYSBYGI (What You See Before You Get It) voorafbeelding van het gekozen chart type en chart sub-type van de geselecteerde datareeksen bekijken.

  Er zijn 14 chart types, die samen in het totaal 74 subtypes bevatten.

• In het Custom Types tabblad kan je een niet standaard chart type kiezen, waarvan er ook reeds 20 voorgedefinieerd zijn (zie infra).

Maak de volgende keuzes:

1. Kies het standaard voorgestelde Column chart type.
2. Kies het tweede chart sub-type. Hierin worden de kolommen op elkaar gestapeld. In het standaard voorgestelde eerste chart sub-type worden de kolommen naast elkaar geplaatst. Ga naar de volgende stap met de Next knop.

Opmerking:

• De knoppen onderaan elk dialoogvenster van de vijf stappen van de Chart Wizard hebben de volgende betekenis:

  ?	Vraag de Office Assistant om hulp en uitleg over opties en knoppen.
  Cancel	Verlaat de Chart Wizard zonder de chart te creëren of te wijzigen (esc).
  Back	Ga naar het vorige scherm (vorige stap).
  Next	Ga naar het volgende scherm (volgende stap; enter).
  Finish	Creëer de chart met de opties in alle stappen tot en met de huidige (en de standaard opties of geen wijzigingen voor de volgende stappen).

5.2.2 Stap 2: Bepaal de datareeksen (*)

figuur 3: Stap 2 van de Chart Wizard: Chart Source Data

Nu verschijnt het tweede van de vier dialoogvensters van de Chart Wizard: Chart Wizard – Step 2 of 4 – Chart Source Data (figuur 3). Dit dialoogvenster bevat twee tabbladen, Data Range en Series.

• In het Data Range tabblad kan je in het Data Range vak de voor te stellen datareeksen opgeven. Dit doe je best met de muis in het werkblad. Je kan ook hier weer het dialoogvenster reduceren tot het Data Range vak. Je kan eveneens vermelden of datareeksen in rijen (Series in Rows) of kolommen (Series in Columns) moeten worden getoond. Bij je keuze kan je je laten leiden door de WYSBYGI figuur.
• In het Series tabblad kan je meer gedetailleerd elke datareeks afzonderlijk definiëren en de range met de categorienamen op de X-as as opgeven (zie infra).

Maak de volgende keuzes:

1. Duid de datareeksen aan (Data range). Omdat je dit reeds vooraf hebt gedaan, hoef je dit hier enkel te verifiëren in de figuur.
2. Verifieer in de figuur dat het niet beter is de datareeksen in rijen weer te geven. Elke datareeks heeft een andere kleur. Hier zijn er dus drie datareeksen, één voor elke kolom in het werkblad. Ga daarna naar de volgende stap met de Next knop.

Opmerkingen:

• Omdat je vooraf reeds de juiste datareeksen hebt aangeduid, kan je deze stap overslaan. Het is nochtans aan te bevelen even stil te staan bij de figuur en na te gaan of deze wel zinvol is.
• Bij het selecteren worden steeds de volledige referenties met de naam van het werkblad en absolute referenties in een formule (=...) in het Data range vak aangebracht:

  =Grafieken!$A$7:$A$19,Grafieken!$E$7:$G$19

  De naam van het werkblad wordt door een ! van de referentie van de range gescheiden. Wanneer de naam van het werkblad spaties bevat wordt hij met ' ' omsloten (dit is hier niet het geval). De twee ranges worden van elkaar gescheiden door een , .

• Bekijk aandachtig de WYSBYGI figuur. Wanneer deze onvolkomenheden vertoont, moet je wellicht rijen en kolommen verwisselen of in het Series tabblad aanpassingen uitvoeren.
• Excel zal standaard voorstellen minder datareeksen (3) dan categorieën (12) te voorzien. Daaruit leidt hij af of de datareeksen beter in kolommen of in rijen worden weergegeven. Je kan dit voorstel uiteraard verwerpen.
• Het voorstellen van datareeksen in rijen is hier eveneens zinvol. Probeer dit uit. Er zouden dan twaalf datareeksen zijn, één per maand. Hun som is de jaarlijkse omzet per product en heeft dus een betekenis. Nochtans is deze figuur esthetisch minder aantrekkelijk.

5.2.3 Stap 3: Breng titels aan en verfijn de kaart (*)

figuur 4: Stap 3 van de Chart Wizard: Chart Options

Nu verschijnt het derde van de vier dialoogvensters van de Chart Wizard: Chart Wizard – Step 3 of 4 – Chart Options (figuur 4). Dit dialoogvenster bevat zes tabbladen, Titles, Axes, Gridlines, Legend, Data Labels en Data Table:

• In het Titles tabblad kan je titels opgeven voor de chart (Chart Title), de categorie as (Category (X) Axis), de waarde as (Value (Y) Axis), en voor secundaire assen indien die worden getoond.
• In het Axes tabblad kan je bepalen welke assen en welk type horizontale as worden weergegeven (zie infra).
• In het Gridlines tabblad kan je bepalen of en welke rasterlijnen worden weergegeven (zie infra).
• In het Legend tabblad kan je bepalen of en waar de legende wordt weergegeven (zie infra).
• In het Data Labels tabblad kan je bepalen of en waar teksten of waarden bij datapunten worden weergegeven (zie infra).
• In het Data Table tabblad kan je bepalen of een tabel met gegevens in de chart moet worden weergegeven (zie infra).

Maak de volgende keuzes:

1. Breng in het Titles tabblad de titels aan voor de chart en de beide assen (Evolutie van de omzet, maand, bedrag). Ga daarna naar de volgende stap met de Next knop.

5.2.4 Stap 4: Bepaal de positie van de chart (*)

figuur 5: Stap 4 van de Chart Wizard: Chart Location

Nu verschijnt het laatste van de vier dialoogvensters van de Chart Wizard: Chart Wizard – Step 4 of 4 – Chart Location (figuur 5). In dit dialoogvenster kan je bepalen waar de chart moet worden aangebracht:

• Als een nieuwe chart sheet (As new sheet). Je kan dan de naam van de sheet wijzigen (standaard Chartn). Deze optie is standaard wanneer je de Chart Wizard hebt opgeroepen via het Insert… commando in het Workbook Tab snelmenu.
• Als een embedded object in een werkblad (As object in). Je kan dan de naam van het werkblad kiezen in de lijst (standaard het geactiveerde werkblad). Deze optie is standaard wanneer je de Chart Wizard hebt opgeroepen via de Chart Wizard knop in de Standard toolbar.

Maak de volgende keuze:

1. Verifieer dat de chart als een embedded object in het werkblad Grafieken wordt geplaatst. Klik daarna de Finish knop, waarmee je de Chart Wizard beëindigt.

figuur 6: De embedded chart 'Evolutie van de omzet' na het beëindigen van de Chart Wizard

5.2.5 De chart verplaatsen, vergroten en afwerken (*)

De chart wordt nu in het werkblad geplaatst, op de plaats van de datareeksen die in de chart worden voorgesteld (figuur 6). De chart is geselecteerd. Dat kan je zien door de acht handles aan de zijden en hoeken van de chart. De chart toolbar wordt getoond. De chart menu bar vervangt de worksheet menu bar, maar staat onder i.p.v. boven de twee werkbalken.

In het werkblad worden de ranges die in de chart worden weergegeven omkaderd:

• De drie datareeksen (E8:G19) met een blauw kader.
• De categorie namen (A8:A19) met een purperen kader.
• De legende namen (E7:G7) met een groen kader.

figuur 7: De verplaatste en vergrote chart 'Evolutie van de omzet'

Voer nu de volgende acties uit:

• Verplaats de chart tot onder de tabel door het inwendige van de chart met de muis te slepen (plaats de linkerbovenhoek van de chart in cel A23).
• De chart valt erg klein uit. Vergroot de chart door de handle in de rechterbenedenhoek te slepen van E36 naar H45. Zorg er met de schuifbalken voor dat de chart volledig in beeld is.
• Bij het vergroten van de chart, worden de teksten wel erg groot en blijft de plot area klein (figuur 7). Ook worden de maandnamen niet allemaal en niet volledig getoond. Je kan hieraan verhelpen door één na één de verschillende teksten te klikken en in de Font Size knop een kleiner lettertype te kiezen. Naarmate de teksten minder plaats zullen innemen, zal de plot area groter worden. Voer dus de volgende acties uit:

  klik Chart Title	Font Size knop, 16 (i.p.v. 20.5)
  klik Category Axis Title	Font Size knop, 12 (i.p.v. 17)
  klik Value Axis Title	Font Size knop, 12 (i.p.v. 17)
  klik Legend	Font Size knop, 10 (i.p.v. 17)
  klik Category Axis	Font Size knop, 10 (i.p.v. 17)
  klik Value Axis	Font Size knop, 10 (i.p.v. 17)

• In de legende is niet de volledige tekst leesbaar. Je moet ze dus iets breder maken. Daarvoor is echter te weinig ruimte. Maak daarom eerst de plot area wat smaller.

  klik Plot Area	sleep rechtse handle naar links (ruim 0.5 cm)
  klik Legend	sleep linkse handle naar links (ruim 0.5 cm)

Nu heb je een chart waarin de plot area tot zijn recht komt. Wanneer je buiten de chart klikt, is de chart niet langer geselecteerd. De handles zijn verdwenen evenals de Chart menu bar en Chart toolbar. De Worksheet menu bar wordt opnieuw getoond (figuur 8).

figuur 8: De afgewerkte chart 'Evolutie van de omzet'

5.3 De chart wijzigen (*)

Algemeen kan een met de Chart Wizard gecreëerde chart heel wat onvolkomenheden vertonen:

• De chart kan op een verkeerde plaats staan.
• De chart kan te groot of te klein zijn.
• Het chart type of chart format kan ongewenst zijn.
• Er kunnen te veel, te weinig of verkeerde datareeksen in de chart zijn opgenomen.
• De vormgeving van de chart kan ongewenste aspecten vertonen.

Sommige van deze zaken hebben zich reeds voorgedaan bij de zopas gemaakte chart. Ze waren eenvoudig op te lossen.

Hierna volgt een meer systematisch overzicht van de bewerkingen die je met een geselecteerde chart kan uitvoeren.

5.3.1 Bewerkingen met een geselecteerde chart (*)

Je selecteert een embedded chart door hem te klikken. Aan de rand van de chart bevinden zich dan acht handles.

Met een geselecteerde embedded chart kan je de volgende acties uitvoeren:

• Verplaats de chart: sleep (het inwendige van) de chart naar een andere plaats.
• Kopieer de chart: CTRL+sleep (het inwendige van) de chart naar een andere plaats.
• Wijzig de afmetingen van de chart: sleep één van de acht handles naar een andere plaats. Hierdoor wordt de corresponderende rand(en) verplaatst en de chart zodoende vergroot of verkleind.
• Verwijder de chart: druk de del toets in.
• Voeg datareeksen of -punten toe aan de chart: Selecteer de cellen in het werkblad (eventueel met tabelhoofd) en sleep ze naar de chart. Men noemt dit drag and plot.
• Selecteer een chart object en breng bepaalde wijzigingen aan: klik een knop in de Chart toolbar.
• Wijzig de chart met de Chart Wizard: klik de ChartWizard knop. Je kan opnieuw alle stappen van de Chart Wizard doorlopen en wijzigingen aanbrengen.
• Je kan de dialoogvensters van elk van de vier stappen van de Chart Wizard ook oproepen met vier commando's uit het Chart menu in de Chart menu bar: Chart Type…, Data Source…, Chart Options… en Location….
• Wanneer één of meer datareeksen of datapunten in een embedded chart geselecteerd zijn, worden de corresponderende cellen of ranges in het werkblad aangeduid in een gekleurd kader met een fill handle. De eigenlijke gegevens in een blauw kader, de categorie namen in een purperen kader en de namen voor de legende in een groen kader. Je kan elk van deze kaders vergroten, verkleinen of verplaatsen met de muis en eventueel de fill handle, en op deze wijze datareeksen, categorie namen en legende namen toevoegen, verwijderen of vervangen door andere.
• Wanneer je de chart of een chart object rechtsklikt verschijnt een snelmenu, waarmee je een aantal bewerkingen met de chart of het chart object kan uitvoeren.
• Wanneer je de chart of een chart object dubbelklikt verschijnt het Format object dialoogvenster waarmee je de de chart area of het chart object kan formatteren.

Opmerkingen:

• Bij een chart in een eigen chart sheet zijn de meeste van deze bewerkingen eveneens mogelijk. De chart zal steeds tezamen met de chart sheet geactiveerd zijn. Er wordt geen rand getoond omdat de chart de hele chart sheet inneemt.

5.3.2 De menu's van de Chart menu bar

De Chart menubalk, die getoond wordt bij een geactiveerde chart, bevat volgende de menu's en commando's:

Chart menu bar
Control menu	Restore, Move, Size, Minimize, Maximize, Close
File menu	New…, Open…, Close, Save, Save As…, Save as HTML…, Save Workspace…, Page Setup…, Print Preview, Print…, Send To (Mail Recipient…, Routing Recipient…, Exchange Folder…), Properties…, file, Exit
Edit menu	Undo/Redo action, Repeat action, Cut, Copy, Paste, Paste Special…, Clear (All, Series, Formats), Delete Sheet, Move or Copy Sheet…, Links…
View menu	Toolbars (Standard, Formatting, Chart, Control Toolbox, Drawing, Exit Design Mode, External Data, Forms, Picture, Pivot Table, Reviewing, Visual Basic, Web, WordArt, Customize…), Formula Bar, Status Bar, Header and Footer…, Comments, Custom Views…, Full Screen, Zoom…, Sized with Window, Chart Window
Insert menu	Picture (From File…, AutoShapes, WordArt…), Worksheet, Chart…, Hyperlink…
Format menu	Selected object…, Sheet (Rename…, Hide, Unhide…, Background…)
Tools menu	Spelling…, AutoCorrect…, Share Workbook…, Track Changes (Highlight Changes…, Accept or Reject Changes…), Merge Workbooks…, Protection (Protect Sheet…, Protect Workbook…, Protect and Share Workbook…), Macro (Macros…, Record New Macro…, Visual Basic Editor), Add-Ins…, Customize…, Options…
Chart menu	Chart Type…, Source Data…, Chart Options…, Location…, Add Data…, Add Trendline…, 3-D View…
Window menu	New Window, Arrange…, Hide, Unhide…, window
Help menu	Microsoft Excel Help, Context and Index, What’s This?, Microsoft on the Web (Free Stuff, Product News, Frequently Asked Questions, Online Support, Microsoft Office Home Page, Send Feedback…, Best of the Web, Search the Web…, Web Tutorial, Microsoft Home Page), Lotus 1-2-3 Help…, About Microsoft Excel

De sterkste verschillen bevinden zich in het Format menu en het nieuwe Chart menu. Het zijn vooral commando's die toelaten objecten toe te voegen en hun vormgeving te wijzigen. Sommige commando's uit andere menu's hebben echter enigszins andere mogelijkheden.

5.3.3 De snelmenu's van de chart objects

Wanneer een chart geactiveerd is kan je de meeste objecten van de chart selecteren door ze te klikken. Objecten die een deel zijn van een groter object (zoals datapunten in een datareeks) moet je twee maal klikken (maar niet dubbelklikken!). Je kan eveneens met de pijl toetsen de verschillende objecten die deel uitmaken van de chart aflopen. Hun naam wordt in de name box links in de formulebalk vermeld. Wanneer je een object rechtsklikt verschijnt het corresponderende snelmenu. Afhankelijk van het chart type en sub-type zullen sommige objecten wel of niet voorkomen.

De achtereenvolgende objecten die deel kunnen uitmaken van een chart zijn:

de Chart Area, de Plot Area, de Floor, de Walls en de Corners (enkel bij 3-D charts), de Legend, de Legend Entries en de Legend Keys, de Chart Axes, de Chart Title, de Chart Axis Titles, alle Data Labels samen en de individuele Data Labels, de Gridlines, de Data Series en de Data Points, de Trendlines, alle Error Bars, de X Error Bars, de Y Error Bars, de Drop Lines, de High-Low Lines en de Up-Down Bars.

De belangrijkste snelmenu's en hun commando's zijn:

Hierna volgt een korte omschrijving van de commando's die specifiek zijn voor charts:

5.3.4 De Chart toolbar

De Chart toolbar wordt steeds zichtbaar wanneer je een chart selecteert. Ze kan uiteraard ook permanent zichtbaar worden gemaakt met het commando View, Toolbars, Chart, zoals de andere werkbalken.

De Chart toolbar bevat de volgende knoppen:

Chart toolbar
Chart Object	Selecteer een chart object.
Format Chart Area	Verzorg de vormgeving van de chart area.
Chart Type	Kies een chart type. Er zijn 18 knoppen in de Chart Type List, die je als een afzonderlijke werkbalk kan wegslepen.
Legend	Toon of verberg de legende.
Data Table	Toon of verberg een gegevenstabel.
By Row	Vorm datareeksen uit rijen in het werkblad.
By Column	Vorm datareeksen uit kolommen in het werkblad.
Angle Text Downward	Toon de tekst op de geselecteerde as met een hoek van 45° omlaag.
Angle Text Upward	Toon de tekst op de geselecteerde as met een hoek van 45° omhoog.

De knoppen van de Chart Type list toolbar zijn:

	Chart Type list toolbar
	Area	3-D Area	Surface
	Bar	3-D Bar	Radar
	Column	3-D Column	Bubble
	Line	3-D Line	XY (Scatter)
	Pie	3-D Pie	Doughnut
	Cylinder	Cone	Pyramid

Met de knoppen van Chart Type list kan je een ander chart type kiezen. Het chart sub-type kan je op deze wijze echter niet kiezen. Wanneer je het Column chart type wil herstellen, zullen de kolommen daardoor niet langer op elkaar gestapeld zijn.

Hiervoor zijn er drie oplossingen:

• Druk herhaaldelijk op de Undo knop en maak alle wijzigingen ongedaan, tot je de oude chart met op elkaar gestapelde kolommen opnieuw hebt. Je kan echter maximaal 16 bewerkingen ongedaan maken.
• Bewaar vooraf het werkboek. Om terug te keren naar de oude chart met op elkaar gestapelde kolommen, sluit je het werkboek zonder het te bewaren en open je daarna de oude versie.
• Herstel achteraf het Column chart type en het 2de chart sub-type (op elkaar gestapelde kolommen) in de eerste stap van de Chart Wizard… of met het commando Chart, Chart Type….

Opmerkingen:

• Het is goed mogelijk dat na het aanbrengen van enige wijzigingen bepaalde teksten opnieuw te groot uitvallen of niet op de juiste plaats staan. Je moet dan opnieuw de teksten selecteren en hun grootte wijzigen met de Font Size knop of ze verplaatsen met de muis.
• Wanneer je de andere knoppen van de Chart toolbar uitprobeert, kan het eveneens gebeuren dat er automatisch extra wijzigingen gebeuren (zoals bij het verbergen en daarna opnieuw tonen van de legende).
• Wanneer niet alle teksten op de as worden getoond, kan je proberen hun lettertype te verkleinen, ze verticaal weer te geven door de as te dubbelklikken en een hoek van 90° aan te duiden in het Alignment tabblad van het Format Axis dialoogvenster (zie infra).

5.3.5 Een nieuwe chart maken met de Chart Type knop (*)

Je kan een embedded chart maken zonder de Chart Wizard te gebruiken, wanneer de Chart toolbar getoond wordt. Dit gebeurt als volgt:

1. Selecteer de datareeksen die deel moeten uitmaken van de chart. Je selecteert best de waarden voor de categorie-as en de legende mee.
2. Klik de Chart Type knop en kies een chart type. De chart wordt automatisch gemaakt alsof je in de Chart Wizard onmiddellijk de Finish knop had geklikt.
3. Sleep de chart naar de gewenste plaats in het werkblad.
4. Werk de chart bij.

Opmerking:

• Je kan nieuwe datareeksen selecteren en naar de chart slepen. Ze worden dan aan de chart toegevoegd (zie infra). Deze werkwijze om datareeksen aan de chart toe te voegen is bruikbaar bij een chart gemaakt met of zonder de Chart Wizard.

5.4 De gegevens wijzigen (*)

De chart is gelinkt aan gegevens in het werkblad. Wanneer je die wijzigt zal de chart ook worden gewijzigd.

Excel biedt echter ook de omgekeerde mogelijkheid: Je kan de waarde van een in de chart opgenomen datapunt in de chart wijzigen met de muis, zodat de gegevens in het werkblad overeenkomstig zullen worden aangepast.

5.4.1 De gegevens wijzigen in de tabel (*)

Verhoog de prijs van de zip-drives in het werkblad van 700 BF naar 720 BF:

De waarden in de afhankelijke cellen (omzet zip-disks, totale omzet, grootste en kleinste omzet) en de hoogte van de afhankelijke datareeks in de chart (gele kolommen van omzet zip-disks) worden gewijzigd. Ga dit na.

5.4.2 De gegevens wijzigen in de chart (*)

De maand juni heeft de kleinst totale omzet. Dit zie je in cel H5 en aan de rode kleur van de totale omzet in juni. Het is wenselijk deze te verhogen. Je kan dit doen door het (in het werkblad eveneens rode) bedrag van de omzet van de handboeken in juni te verhogen in de chart! Dat doe je door het corresponderende staafje omhoog te slepen.

figuur 9: De chart 'Evolutie van de omzet' tijdens het wijzigen van de omzetten van de handboeken in juni

Ga als volgt te werk:

1. Zet vooraf de berekeningen met de getoonde waarden optie uit met het commando

Tools, Options..., Calculation tabblad, verwijder de aankruising van Precision as displayed (wanneer deze aanstond).

2. Selecteer (klik) achtereenvolgens de chart, de datareeks omzet handboek en het datapunt van de maand juni. Dit datapunt is nu geselecteerd en wordt door handles aangeduid.
3. Sleep de handle bovenaan het datapunt omhoog tot de in de formulebalk getoonde waarde 650 000 BF bedraagt (figuur 9). Je kan de verhoging volgen in het bijhorend kadertje.

figuur 10: Het Goal Seek dialoogvenster
4. Omdat de corresponderende cel E13 een formule bevat, =B13*$B$3, zal het wijzigen van de waarde een inconsistentie veroorzaken. Een van de twee cellen (B13 - verkoop handboek juni - of B3 – prijs handboek) moet mee aangepast worden. Excel ontdekt dit en start het Goal Seek commando, dat in het Goal Seek dialoogvenster (figuur 10) vraagt welke cel je wenst aan te passen (By changing cell) om de aangegeven waarde (To value: 650000) als resultaat in de te wijzigen (Set cell: E13) te verkrijgen. Klik cel B13 (prijs handboek) in het werkblad, en in het Goal Seek Status dialoogvenster (figuur 11) wordt meegedeeld dat de wijziging in de inhoud van de cel het gewenste resultaat oplevert.

figuur 11: Het Goal Seek Status dialoogvenster
5. Klik buiten de chart, zodat die niet langer is geactiveerd.
6. Verifieer dat de corresponderende gegevens in het werkblad gewijzigd zijn! De verkoop van handboeken in juni (B13) is gestegen van 450 naar 542 en de omzet van handboeken (E13) van 540 000 BF naar 650 000 BF. De kleinste totale omzet (F5) valt nu niet langer in juni maar in januari (H5). Ook de kleur van de verkoop en omzet van de handboeken is veranderd van rood (slecht) in blauw (goed), en die van de totale omzet van rood (slecht) in zwart (neutraal).
7. Wanneer je in de formulebalk naar de inhoud van cel B13 kijkt, zie je dat deze de waarde 541.667 heeft, die afgerond als 542 wordt getoond. Omdat je uiteraard enkel gehele hoeveelheden kan verkopen, moet je 541.667 effectief vervangen door 542. Dit gebeurt het gemakkelijkst met het commando

   Tools, Options..., Calculation tabblad, kruis Precision as Displayed aan

   Ook nu kan je de waarschuwing tegen permanent gegevensverlies negeren. Het gevolg is dat de omzet van handboeken in E13 niet 650 000 BF maar 650 400 BF bedraagt.

8. Bewaar het bekomen werkblad (figuur 12) met de Save knop.

Opmerkingen:

• Excel heeft dus de mogelijkheid om een resultaat via de chart te wijzigen en op te sporen op welke wijze dit kan worden bekomen zodat het werkblad consistent blijft, d.i. zichzelf niet tegenspreekt! Het blijkt dus niet alleen mogelijk in een Excel werkblad waarden te wijzigen met een invloed op afhankelijke chart waarden, maar ook chart objecten te wijzigen met een invloed op de corresponderende werkblad grootheden. De link is dus (schijnbaar) tweezijdig!
• Wanneer je met Precision as displayed aangekruist werkt, zal Goal Seek mogelijk geen exacte oplossing vinden. Wanneer hij dit meldt en een onaanvaardbaar voorstel doet, moet je dit verwerpen met de Cancel knop.
• De beste werkwijze is de hier gevolgde: Laat Goal Seek een oplossing zoeken met Precision as displayed niet aangekruist, en kruis Precision as displayed aan nadat een oplossing is gevonden. Op deze wijze verkrijg je steeds een oplossing die de opgegeven waarde goed benadert.
• Bij het aanpassen van de afzetwaarde heb je impliciet het commando

  Tools, Goal Seek...

  toegepast. Dit commando kan steeds worden gebruikt om het resultaat van een formule te wijzigen door één enkele getalwaarde te wijzigen. Om één resultaat te wijzigen waarbij meerdere getalwaarden mogen veranderen en bij optimalisatieproblemen wordt het commando Tools, Solver... toegepast (zie infra).

figuur 12: Het werkblad 'Grafieken' na het verhogen van de prijs van de zip-disks en de omzet van de handboeken in juni

5.5 Een chart maken van de verkoop van CD-ROMs en zip-disks (*)

Het is interessant te onderzoeken of er een (lineair) verband bestaat tussen de verkoop van de CD-ROMs en de zip-disks. Hierbij zal gebruik gemaakt worden van lineaire regressietechnieken. Je kan deze zaken visueel weergeven in een XY chart (figuur 13).

5.5.1 De XY chart maken met de chart Wizard (*)

Bouw de chart op met de Chart Wizard:

1. Selecteer vooraf de twee datareeksen met hun titel (C7:D19).
2. Klik de Chart Wizard knop.
3. Klik in stap 1 (Chart type) het XY (Scatter) Chart type en het 1ste Chart sub-type (zonder verbindingslijnen) en klik de Next knop.
4. Klik in stap 2 (Chart Data Source) de Next knop (aanvaard de voorstellen).
5. Klik in stap 3 (Chart Options) de verschillende tabbladen en maak de volgende keuzes:

   Titles tabblad: Chart Title: Vergelijking verkoop CD-ROMs en zip-disks,
   Value (X) Axis: CD-ROMs, Value (Y) Axis: zip-disks.

   
   figuur 13: De afgewerkte XY chart 'Vergelijking verkoop CD-ROMs en zip disks'
   
   figuur 14: De met de Chart Wizard gemaakte XY Chart

   Gridlines tabblad: verwijder de aankruising van Major gridlines bij de Value (Y) axis.

   Klik daarna de Next knop.

6. Klik in stap 4 (Chart Location) de Finish knop (aanvaard het voorstel om de chart in het werkblad Grafieken te plaatsen).

De met de Chart Wizard gemaakte chart (figuur 14) is vrij behoorlijk. Verplaats hem naar rechts en vergroot de chart tot die ongeveer de range I1:P21 bedekt. Selecteer de titel, vergroot zijn lettertype tot 16 punten met de Font Size knop, en splits de titel over twee even lange regels door na verkoop op enter te drukken.

5.5.2 De lineaire regressielijn aanbrengen (*)

Breng vervolgens in de geselecteerde XY chart een lineaire regressielijn aan:

1. Selecteer de chart en breng een regressielijn aan met het commando

Chart, Add Trendline…

Nu verschijnt het Add Trendline dialoogvenster, dat twee tabbladen heeft (figuur 15).

2. Klik in het Type tabblad Linear Trend/Regression type.
3. Maak in het Options tabblad de volgende keuzes:

Custom Trendline name: regressielijn, Forward Forecast: 5, Backward Forecast: 5,
kruis Display equation on chart en Display R-squared value on chart aan.

Klik daarna op OK. De regressielijn, zijn vergelijking en R² waarde worden nu getoond.

4. Selecteer de vergelijking van de regressielijn en de R² waarde en sleep ze tot boven de legende.

figuur 15: De Type en Options tabbladen van het Add Trendline dialoogvenster

Opmerkingen:

• Wanneer je meerdere datareeksen op de Y-as hebt uitgezet, kan je voor elke datareeks een regressielijn maken. Je moet dan in het Type tabblad van het Add Trendline dialoogvenster de juiste datareeks kiezen in de lijst Based on series.
• De vergelijking van de regressielijn y=0.8333x + 467.5 wordt berekend volgens de zogenaamde Kleinste Kwadraten Methode, waarbij de som van de kwadratische afstanden tussen datapunten en het punt van de regressierechte met dezelfde X-waarde zo klein mogelijk is.
• De R² waarde 0.3937, die kan variëren tussen 0 en 1, geeft een maat voor de correctheid van de (hier lineaire) benadering. Is deze bijna gelijk aan 1, dan is er een zeer strek lineair verband; is deze (zoals hier) sterk verschillend van 1, dan is er weinig of geen verband.
• Met de Forecast opties kan je aangeven hoe ver de regressierechte links (Backward) en rechts (Foreward) van de uiterste datapunten moet doorlopen. Indien nodig zal de automatische schaal van de assen worden aangepast.
• Je had de constante waarde in de vergelijking (snijpunt met de Y-as door de oorsprong) zelf kunnen opgeven (Set intercept). Dit resulteert meestal in een slechtere R² waarde en is enkel aanvaardbaar indien deze waarde gekend is (bv. op theoretische gronden).
• Je kan de volgende regressielijnen laten berekenen en tekenen:

  Linear	y = c x + b
  Logarithmic	y = c ln(x) + b
  Polynomial	y = b + c1 x + c2 x + … + cn xn (max. n: 6)
  Power	y = c xb
  Exponential	y = c ebx
  Moving average	y(x) = (yx + yx-1 + yx-2 + … + yx-n+1) / n (max. n = 6)

• Wanneer je de regressielijn dubbelklikt, kan je zijn stijl, kleur en dikte wijzigen in het Patterns tabblad van het Format Trendline dialoogvenster. Daarnaast heeft dit dialoogvenster ook nog de Type en Options tabbladen.
• Wanneer de vergelijking van de regressielijn of de R² waarde worden getoond, kan je deze selecteren en verplaatsen met de muis, verwijderen met del of de vormgeving wijzigen in het Format Data Labels dialoogvenster door ze te dubbelklikken.

5.5.3 De schalen van de assen aanpassen (*)

Het aanbrengen van de regressielijn heeft een invloed op de schaal van de horizontale as. De begin- en eindwaarden van de as worden standaard automatisch berekend. De as begint nu bij 0. Dit verknoeit de hele grafiek.

Formatteer daarom de X-as:

figuur 16: De Scale tab van de Value axis in het Format Axis dialoogvenster

1. Dubbelklik de X-as. Nu verschijnt het Format Axis dialoogvenster. Wijzig in het Scale tabblad van het Format Axis dialoogvenster (figuur 16) de vijf automatisch berekende waarden:

   Minimum: 280 (i.p.v. 0),
   Maximum: 350 (i.p.v. 400),
   Major unit: 10 (i.p.v. 100),
   Minor unit: 5 (i.p.v. 20).

2. Bewaar daarna het werkboek met de Save knop.

Opmerkingen:

• Bij het wijzigen van getalwaarden in het Format Axis dialoogvenster verdwijnen de Auto kruisjes (na het sluiten van het dialoogvenster). Door de Auto kruisjes opnieuw aan te brengen worden de waarden opnieuw automatisch berekend. De getallen waarbij de Auto kruisjes niet worden verwijderd, worden indien nodig automatisch aangepast. Je mag het Auto kruisje bij Value (Y) axis Crosses at laten staan. De automatische waarde 0 is de minimum waarde. Door deze te wijzigen, zal ze automatisch in 280 veranderen.
• Het Scale tabblad van de X-as biedt enkel bij een XY chart dezelfde keuzen als die van de Y-as, omdat bij dit chart type zowel de X-as als de Y-as Value Axes zijn.
• Het Scale tabblad is verschillend bij de verschillende chart types en assen.
• Het Format Axis dialoogvenster heeft vijf tabbladen, Patterns, Scale, Font, Number en Alignment. Vier ervan vertonen gelijkaardige mogelijkheden als bij het formatteren van cellen en ranges. Het Scale tabblad komt enkel bij assen voor, en heeft en ander inhoud bij Category en Value assen !
• Wanneer je wil verhinderen dat teksten automatisch groter worden wanneer je een chart vergroot, moet je de Auto scale aankruising in de verschillende Font tabbladen verwijderen.

5.5.4 Een pijl aanbrengen in de chart

Om beter aan te geven op welke lijn de vergelijking slaat, kan je een pijl aanbrengen tussen de vergelijking en de regressielijn in de figuur:

1. Klik de Drawing knop in de Standard toolbar. De Drawing toolbar verschijnt onderaan de rand van het Excel venster.
2. Klik de Arrow (pijl-) knop in de Drawing toolbar en sleep een pijl van de vergelijking naar de rechte. Wanneer je SHIFT+sleept, zal de pijl automatisch horizontaal (of verticaal) staan.
3. Klik de Drawing knop nogmaals om de Drawing toolbar te verbergen.

Uiteindelijk bekom je de definitieve XY chart (figuur 13).

5.5.5 De Drawing toolbar

Met de Drawing toolbar kan je allerlei grafische objecten aanbrengen. Je kan dit doen boven het werkblad of boven een geselecteerde chart.

Toon en verberg de Drawing toolbar met de Drawing knop uit de Standard toolbar. Ze kan uiteraard ook zoals de andere werkbalken permanent zichtbaar worden gemaakt.

De Drawing toolbar bevat de volgende knoppen:

Drawing toolbar
Draw	Toon een snelmenu om de geselecteerde objecten te beheren.
Select Objects	Selecteer objecten wanneer je ze klikt of er een rechthoekig kader rond sleept. Je gaat terug over naar de normale toestand, door de knop nogmaals te klikken.
Free Rotate	Wentel het geselecteerde driedimensionale object.
Autoshapes	Kies automatische figuurvormen uit een submenu.
Line	Teken een lijn.
Arrow	Teken een pijl.
Rectangle	Teken een rechthoek.
Oval	Teken een ovaal.
Text Box	Breng een tekstkader aan.
Insert WordArt	Breng een Word Art object aan.
Fill Color	Kies een kleur voor een achtergrond of oppervlak.
Line Color	Kies een kleur voor een kader of een lijn.
Font Color	Kies een kleur voor tekens.
Line Style	Kies een lijndikte.
Dash Style	Kies een stijl voor puntjes- of streepjeslijnen.
Arrow Style	Kies een stijl voor pijlen.
Shadow	Breng een schaduw aan.
3-D	Vorm de figuur om tot een driedimensionale figuur (kies uit een submenu). Toon eventueel de 3-D Settings toolbar om deze te beheren.

Wanneer je meerdere objecten tezamen wilt selecteren heb je twee mogelijkheden:

• klik het eerste object en SHIFT+klik de objecten die je aan de selectie wil toevoegen.
• klik de Select Objects knop in de Drawing toolbar. sleep daarna een rechthoekig kader uit. alle objecten die geheel binnen dit kader vallen zijn geselecteerd.

Je kan de geselecteerde objecten herkennen doordat ze allemaal handles hebben. Hiermee kan je hun afmetingen wijzigen.

Wanneer je verschillende grafische objecten boven elkaar hebt aangebracht, zullen in het algemeen de laatst aangebrachte of gewijzigde objecten de eerder aangebrachte bedekken. Je hebt mogelijkheden om deze objecten t.o.v. elkaar te plaatsen (te bepalen wat bovenaan en onderaan ligt) en om ze als groep te behandelen. Hiervoor rechtsklik je het object of klik je de Draw knop in de Drawing toolbar en gebruik je daarna één van de commando's uit het snelmenu:

Opmerkingen:

• Wanneer je de pijl hebt aangebracht terwijl een cel in het werkblad was geselecteerd, vormt het werkblad de achtergrond voor de pijl (juist zoals voor de chart). De pijl en de chart zijn losse objecten t.o.v. elkaar. Wanneer je de chart selecteert, zal ze de pijl bedekken. Deze kan daardoor onzichtbaar worden. Om de pijl terug te zien hebt moet je de chart rechtsklikken en het commando Send to Back kiezen in het snelmenu.
• Wanneer je de pijl hebt aangebracht terwijl de chart was geselecteerd, vormt de chart steeds de achtergrond voor de pijl. Je kan hem niet achter de chart plaatsen. Dit is gewoonlijk de gewenste situatie.
• Wanneer je objecten groepeert kan je ze niet langer afzonderlijk bewerken. Wanneer je een chart en een ander object groepeert, kan je de chart dus niet meer bewerken, tenzij je eerst de groepering ongedaan maakt!

5.6 De commando's uit het Chart menu

Het Chart menu bevat de commando's die het meest specifiek zijn voor een chart.

De eerste vier commando's, Chart Type…, Data Source…, Chart Options… en Location… komen overeen met de vier stappen van de Chart Wizard. Ze kunnen echter ook worden toegepast wanneer slechts één of enkele datareeksen zijn geselecteerd en hebben dan soms meer mogelijkheden.

De laatste drie commando's, Add Trendline…, Add Error Bars… en 3-D View…, laten je toe specifieke objecten of vormgevingen te beheren.

Hierna worden de dialoogvensters van deze commando's besproken.

5.6.1 Het Chart type wijzigen

Met het commando Chart, Chart Type… roep je het Chart Type dialoogvenster op (figuur 17). Dit heeft twee tabbladen, Standard Types en Custom Types.

figuur 17: De twee tabbladen van het Chart Type dialoogvenster

In het Standard Types tabblad heb je de volgende mogelijkheden:

• Je kan een Chart type en een Chart sub-type kiezen.
• Indien slechts één datareeks is geselecteerd, kan je in de Options opgeven dat de wijziging van het chart type en sub-type niet voor alle datareeksen, maar slechts voor de geselecteerde datareeks gelden door Apply to selection aan te kruisen. Ook kan je opgeven dat je alle wijzigingen aan de vormgeving wilt annuleren en wilt terugkeren naar het standaard chart type (kolommen naast elkaar) door Default formatting aan te kruisen.
• Met de Press and hold to view sample knop kan je een WYSBYGI beeld van het resultaat krijgen.
• Met de Set as default chart knop kan je het gekozen chart type definiëren als standaard chart type.

In het Custom Types tabblad heb je de volgende mogelijkheden:

• Je kan een niet-standaard Chart type kiezen. Er wordt steeds een WYSBYGI beeld van het resultaat getoond (Sample).
• Je kan de getoonde custom chart types kiezen uit een ingebouwde lijst (Select from Built-in) of uit een lijst die je kan wijzigen (Select from User-defined). De ingebouwde lijst bevat 20 meer complexe chart formaten. De zelf-gedefinieerde lijst bevat oorspronkelijk enkel het standaard chart type (Default). Je kan hieraan het formaat van de geselecteerde chart of datareeks toevoegen met de Add… knop (Je moet dan in het Add Custom Chart Type dialoogvenster een naam en omschrijving voor het nieuwe chart type opgeven), en een zelf gedefinieerd chart type verwijderen met de Delete knop.
• Met de Set as default chart knop kan je het gekozen chart type definiëren als standaard chart type.

5.6.2 De te tonen datareeksen wijzigen

Met het commando Chart, Data Source… roep je het Data Source dialoogvenster (figuur 18) op. Dit heeft twee tabbladen, Data Range en Series.

figuur 18: De twee tabbladen van het Source Data dialoogvenster

In het Data Range tabblad heb je de volgende mogelijkheden:

• Je kan de volledige Data range (een rechthoekig gebied, met alle cellen die in de chart gebruikt worden) aanduiden. Hierbij kan je het dialoogvenster reduceren, wanneer je dit rechtstreeks in het werkblad wilt doen.
• Je kan aanduiden of een datareeks in rijen (Series in Rows) of kolommen (Series in Columns) wordt voorgesteld.
• Steeds wordt een WYSBYGI beeld van het resultaat getoond.

In het Series tabblad heb je de volgende mogelijkheden:

• Je kan een datareeks selecteren in de Series lijst en de ranges aanduiden die met de naam voor de legende (Name) en de getalwaarden (Values) van deze datareeks overeenstemmen. Hierbij kan je het dialoogvenster reduceren, wanneer je dit rechtstreeks in het werkblad wilt doen.
• Je kan een datareeks aan de lijst toevoegen met de Add knop en de in de lijst geselecteerde datareeks verwijderen met de Delete knop.
• Je kan de range met de namen van de categorieën of waarden op de X-as aanduiden (Category (X) axis labels). Hierbij kan je het dialoogvenster reduceren, wanneer je dit rechtstreeks in het werkblad wilt doen.

Opmerkingen:

• Het aanbrengen van de wijzigingen verloopt vaak gemakkelijker wanneer je rechtstreeks met de muis in het werkblad werkt:
  1. Selecteer de chart en eventueel de gewenste datareeks.
  2. Ga met de schuifbalk naar de ranges in het werkblad waarop de chart is gebaseerd. De drie ranges zijn omkaderd en met een fill handle weergegeven: de Name range (namen voor de legende) met een groen kader, de Value range (getalwaarden voor de plot area) met een blauw kader) en de Category axis labels range (waarden voor de X-as) met een purperen kader.
  3. Voer één van de volgende bewerkingen uit:

     Vergroot een range met de fill handle om datareeksen of waarden voor de X-as toe te voegen.

     Verklein een range met de fill handel om datareeksen of waarden voor de X-as te verwijderen.

     Verplaats een range door de rand van het kader te slepen om een datareeks of waarden voor de X-as door andere te vervangen.

• Bij het uitbreiden of inkrimpen van de datareeksen of waarden voor de X-as worden de andere ranges automatisch mee aangepast. Bij het vervangen van één datareeks door een andere moet je elk kader afzonderlijk verplaatsen.
• Je kan geen nieuwe range selecteren. De aanwezige blauwe, purperen en groene kaders verdwijnen dan immers, omdat je een andere cel selecteert en de chart daardoor niet langer geselecteerd is.
• Het gebruik van het Series tabblad is in twee gevallen nuttig:

  Je ziet op elk ogenblik het WYSBYGI beeld van het resultaat.

  Wanneer je niet met een embedded chart, maar met een chart in een afzonderlijke chart sheet te doen hebt werkt de rechtstreekse methode niet.

5.6.3 De Chart opties

Met het commando Chart, Chart Options… roep je het Chart Options dialoogvenster (figuur 19) op. Dit heeft zes tabbladen, Titles, Axis, Legend, Gridelines, Data Labels en Data Table.

In het Titles tabblad heb je de volgende mogelijkheden:

• Je kan titels invullen of wijzigen voor de chart (Chart Title) en voor de assen (Category (X) axis, Value (Y) axis, Second category (X) axis en Second value (Y) axis), wanneer die worden getoond.

In het Axis tabblad heb je de volgende mogelijkheden:

• Je kan aankruisen welke assen getoond moeten worden (Primary axis: Category (X) axis enValue (Y) axis, Secondary axis: Category (X) axis enValue (Y) axis). Bij de categorie assen kan je nog aanduiden of deze automatisch (Automatic - standaard), met categorie waarden (Category) of als een tijdsas (Time-scale)moeten worden geschaald.

In het Gridlines tabblad heb je de volgende mogelijkheden:

• Je kan aankruisen of verticale (Category (X) axis) en horizontale (Value (Y) axis) rasterlijnen moeten worden getoond op twee niveaus (Major gridlines en Minor gridlines).

In het Legend tabblad heb je de volgende mogelijkheden:

• Je kan aankruisen of de legende moet worden getoond (Show legend).
• Je kan aangeven waar de legende moet worden getoond (Bottom, Corner, Top, Right, Left). Indien hier geen keuze is aangegeven, staat de legende niet op een standaard plaats.

figuur 19: De zes tabbladen van het Chart options dialoogvenster

In het Data Labels tabblad heb je de volgende mogelijkheden:

• Je kan aangeven of tekst bij de datapunten moet worden geplaatst en welke gegevens moeten worden vermeld:

  None: geen teksten – standaard.

  Show value: toon de getalwaarden.

  Show percent: toon percentages van de getalwaarden (vooral interessant bij Pie charts).

  Show label: toon de categorie namen.

  Show label and percent : toon categorie namen en percentages van de getalwaarden.

  Show bubble sizes: toon de grootte van de cirkels bij een Bubble chart.

• Je kan aankruisen of de sleutel van de legende bij een label moet worden vermeld (Legend key next to label).

In het Data Table tabblad heb je de volgende mogelijkheden:

• Je kan aankruisen of een gegevenstabel moet worden getoond (Show data table).
• Je kan aangeven of de kleuren of symbolen van de legende in de gegevenstabel moeten worden getoond (Show legend keys).

Opmerkingen:

• De teksten in de tabbladen van het Options dialoogvenster zijn afhankelijk van het chart type.
• Bestaande titels kan je gemakkelijker rechtstreeks in de chart wijzigen door ze te selecteren, de tekst te klikken en te wijzigen, en daarna buiten de titel te klikken. Je kan de wijziging ook in de formulebalk aanbrengen nadat je de titel hebt geselecteerd.
• De lettergrootte van de titels en de tekst in de legende, als labels en in een gegevenstabel wordt automatisch gewijzigd bij het vergroten of verkleinen van de chart. Je kan deze manueel wijzigen met de Font Size knop. Je kiest dan een lettergrootte of typt een lettergrootte in (gevolgd door enter). Je kan ook de lettergrootte wijzigen in het Font tabblad van het Format object dialoogvenster. Je kan daarenboven (enkel in dit Font tabblad) het automatisch schalen van de lettergroottes afzetten (zie infra).
• Het chart type is sterk bepalend voor welke soorten labels mogelijk zijn.
• Het aanbrengen van data labels is zeker af te raden wanneer er veel gegevens zijn. Meestal wordt de chart dan immers onleesbaar. Enkel bij beperkte charts met slechts één datareeks en een beperkt aantal datapunten, kunnen labels interessant zijn.
• Ook het aanbrengen van een gegevenstabel is enkel zinvol bij een gering aantal categorieën. Daarenboven zal je meestal de chart moeten vergroten en de teksten van de gegevenstabel verkleinen om de voorstelling behoorlijk te maken (figuur 20).

figuur 20: Een data table bij de omzet chart

5.6.4 De positie van de chart bepalen

Met het commando Chart, Location… roep je het Location dialoogvenster (figuur 21) op. Hierin heb je de volgende mogelijkheden:

figuur 21: Het Chart Location dialoogvenster

• Je kan aangeven dat de chart in een afzonderlijke nieuwe chart sheet moet worden aangebracht (As new sheet) en je kan de naam van deze nieuwe chart sheet bepalen.
• Je kan aangeven dat de chart in een werkblad moet worden geplaatste en in welk werkblad (As object in).

Opmerkingen:

• Afhankelijk van hoe je dit dialoogvenster oproept is een van de twee voorstellen standaard.
• Wanneer je dit dialoogvenster oproept bij het wijzigen van een chart, en je een nieuwe plaats kiest, dan wordt de chart verplaatst.

5.6.5 Gegevens aan de chart toevoegen

Je kan extra data aan de chart toevoegen in het Series tabblad van het commando Chart, Data Source… of door de chart te selecteren, met de schuifbalk naar de ranges in het werkblad te gaan en deze met de fill handle te vergroten (zie infra).

Andere mogelijkheden om gegevens aan de chart toe te voegen zijn:

• Selecteer datareeksen in het werkblad en sleep ze naar de chart. Wanneer je de muis loslaat worden ze aan de chart toegevoegd. Dit is gewoonlijk enkel handig wanneer de af te leggen afstanden gering zijn (bijvoorbeeld wanneer de datareeksen en chart beiden zichtbaar zijn).
• Selecteer datareeksen en kopieer ze via het clipboard naar de chart. Je gebruikt dan de Copy en Paste knoppen.
  
  figuur 22: Het Add Data dialoogvenster
• Selecteer de chart en kies het commando

  Chart, Add Data…

  of rechtsklik de chart en kies in het snelmenu het commando Add Data….

  Vul daarna in het Add Data dialoogvenster (figuur 22) de toe te voegen range in. Ook hier kan je daarbij het dialoogvenster reduceren tot het Range vak.

5.6.6 Een trendline aanbrengen

Bij bepaalde chart types kan je een regressielijn in de chart aanbrengen. Selecteer daartoe de chart of een datareeks en kies het commando

Je kan ook de datareeks rechtsklikken en het commando Add Trendline kiezen in het snelmenu. Daarna kan je in de Type en Options tabbladen van het Add Trendline dialoogvenster aangeven welke soort regressielijn je wilt aanbrengen, op welke datareeks ze gebaseerd is, hoe ze moet worden berekend en getoond (zie supra).

5.6.7 De weergave van driedimensionale charts wijzigen

Wanneer je een driedimensionaal chart type kiest, kan je de driedimensionale instellingen van de chart met de muis wijzigen door een hoek van de chart te verslepen, of door het commando

Chart, 3-D View…

te kiezen. Je kan ook de chart rechtsklikken en het commando 3-D View… kiezen in het snelmenu.

figuur 23: Het 3-D View dialoogvenster

In het 3-D View dialoogvenster (figuur 23) heb je de volgende mogelijkheden:

• Bepaal het hoogte-aanzicht met twee pijlknoppen of in het Elevation vak.
• Bepaal de draaiing met twee pijlknoppen of in het Rotation vak.
• Bepaal het dieptezicht met twee pijlknoppen of in het Perspective vak.
• Kruis aan of automatisch moet worden geschaald (Auto scaling). Bij een dieptezicht gebeurt dit steeds en kan je de aankruising niet verwijderen.
• Kruis aan of rechte hoeken tussen de assen moeten worden bewaard (Right angle axes). Wanneer dit is aangekruist is dieptezicht onmogelijk en worden de corresponderende pijlen en het corresponderende vak niet getoond.
• Stel de verhouding hoogte-basis in (Height % of base).
• Pas de voorgestelde wijzigingen toe (Apply), zonder het dialoogvenster te sluiten.
• Herstel de standaardwaarden (Default).

Er wordt steeds een voorbeeld getoond van het effect van de aangebrachte wijzigingen op een standaard figuur.

5.7 Het Format Object dialoogvenster

Wanneer je een chart object dubbelklikt, rechtsklikt en het commando Format, object… kiest, de Format object knop in de Chart toolbar klikt, of in het Format menu het commando Selected object… kiest, verschijnt een Format object dialoogvenster.

Afhankelijk van het geselecteerde object en zijn aard, kunnen de tabbladen verschillen.

Hierna worden de verschillende tabbladen uit dit dialoogvenster behandeld.

5.7.1 Het Patterns tabblad

Het Patterns tabblad komt bij zeer veel soorten objecten voor zoals datareeksen, de chart area en de plot area. Het kan verschillende gedaantes hebben (figuur 24):

figuur 24: Het Patterns tabblad van het Format Data Series dialoogvenster bij een Column en een Line chart type

Datareeksen en datapunten worden meestal voorgesteld door staven, of punten. Staven zijn opgebouwd uit een gekleurd oppervlak (Area) en een rand (Border), punten worden vaak verbonden door een lijn (Line) en voorgesteld door een symbool (Marker). Voor elk van deze vier elementen kan de vorm bepaald worden in het Patterns tabblad. Steeds wordt een WYSBYGI beeld getoond (Sample):

Border	Automatic (automatisch ingesteld – dunne zwarte lijn), None (geen rand) of Custom (wanneer je iets wijzigt). Je kan de stijl (Style – vol, streepjeslijn…), kleur (Color) en dikte (Weight) van de rand bepalen. Je kan een schaduw aanbrengen op de achtergrond (Shadow). In het Format Chart Area dialoogvenster kan je daarenboven de hoeken van de chart afronden (Round corners).
Area	Automatic (automatisch ingestelde kleuren), None (geen kleur) of één van uit 56 kleuren. Je kan speciale effecten aanbrengen via de Fill Effects… knop. Je krijgt dan een Fill Effects dialoogvenster met vier tabbladen (Gradient, Texture, Patterns en Picture). Je kan de kleur laten omkeren bij negatieve getalwaarden (Invert if negative).
Line	Automatic (automatisch ingesteld - dunne zwarte lijn), None (geen lijn) of Custom (wanneer je iets wijzigt). Je kan de stijl (Style – vol, streepjeslijn…), kleur (Color) en dikte (Weight) van de lijn bepalen. Je kan de gebroken lijn vervangen door een vloeiende lijn (Smoothed line).
Marker	Automatic (automatisch ingestelde symbolen), None (geen symbool) of Custom (wanneer je iets wijzigt). Je kan de stijl (Style – vorm van de symbolen), en de kleur van de rand (Foreground) en het inwendige (Background) van de symbolen bepalen. Je kan de grootte in punten van het symbool bepalen (Size) en een schaduw aanbrengen achter het symbool (Shadow).

In het Format Data Table dialoogvenster bevat het Patterns tabblad extra mogelijkheden (figuur 25), waarin je kan aankruisen of er kaders en lijnen in de gegevenstabel moeten staan (Horizontal, Vertical, Outline) en of de kleuren of symbolen van de legende in de gegevenstabel moeten worden getoond (Show legend keys).

figuur 25: Het Patterns tabblad van het Format Data Table dialoogvenster

5.7.2 Het Axis tabblad

figuur 26: Het Axis tabblad van het Format Data Series dialoogvenster

Het Axis tabblad komt voor bij datareeksen (figuur 26).

Je kan erin bepalen op welke Y-as een datareeks wordt getekend (Plot series on).

5.7.3 Het X Error Bars en het Y Error Bars tabblad

Het Y Error Bars tabblad komt in verscheidene chart types voor bij datareeksen. Het geeft een maat aan voor de fout op Y-waarden. Bij het XY chart type komt ook een X Error Bars tabblad voor. Het geeft een maat voor de fout op X-waarden.

Beide tabbladen hebben dezelfde mogelijkheden (figuur 27):

figuur 27: De X Error Bars en Y Error Bars tabbladen in verschillende Format Data Series dialoogvensters

5.7.4 Het Data Labels tabblad

Het Data Labels tabblad komt voor bij datareeksen.

Je hebt dezelfde mogelijkheden als in het Data Label tabblad in het Chart Options dialoogvenster (zie supra).

5.7.5 Het Series Order tabblad

figuur 28: Het Series Order tabblad van het Format Data Series dialoogvenster

Het Series Order tabblad komt voor bij datareeksen.

Je hebt de mogelijkheid om de volgorde van datareeksen binnen eenzelfde chart type om te wisselen (figuur 28). Daarvoorr selecteer je een datareeks (Series order) en klikt vervolgens de Move Up of Move Down knop tot de datareeksen in de juiste volgorde staan.

5.7.6 Het Options tabblad

Het Options tabblad komt voor bij datareeksen.

De mogelijkheden in dit tabblad variëren sterk met het chart type (figuur 29).

De volgend opties komen voor:

Ze worden besproken bij de verschillende chart types (zie infra).

figuur 29: De Options tabbladen van het Format Data Series dialoogvenster bij een Column en een XY chart

5.7.7 Het Scale tabblad

Het Scale tabblad komt voor bij assen. Er zijn afzonderlijke Scale tabbladen voor de Category axis en de Value axis (figuur 30):

Je hebt de volgende mogelijkheden:

Category axis (2-D)	De Category axis is bij tweedimensionale charts meestal de X-as. Je kan bepalen waar en hoe de Value axis de Category axis kruist (Value axis crosses at category number, at maximum category, between categories). Je kan bepalen om de hoeveel categorieën er maatstreepjes en tekst bij de maatstreepjes staan (Number of categories between tick marks, tick-mark labels). Je kan de volgorde van de categorieën bepalen (Categories in reverse order).
Category axis en Series axis (3-D)	De Category axis is bij driedimensionale charts meestal de X-as. De Series axis is meestal de Y-as. Je kan bepalen om de hoeveel categorieën er maatstreepjes en tekst bij de maatstreepjes staan (Number of categories / series between tick marks, Tick-mark labels). Je kan de volgorde van de categorieën of datareeksen bepalen (Categories / series in reverse order).
Value axis	De Value axis is bij tweedimensionale charts meestal de Y-as en bij driedimensionale charts de Z-as. Je kan bepalen welke de grenzen (Minimum, Maximum) en de intervallen (Major unit, minor Unit) van de schaal zijn. Je kan aankruisen of deze waarden automatisch (Auto) of manueel (value) worden gekozen. Je kan aankruisen of de schaal logaritmisch is (Logarithmic scale). Je kan bepalen waar de Category axis de Value axis kruist (Category axis crosses at value, at maximum value). Je kan de volgorde de waarden bepalen (Values in reverse order).

figuur 30: Het Scale tabblad van een Category en een Value axis in het Format Axis dialoogvenster

5.7.8 Het Font tabblad

Het Font tabblad komt voor bij alle tekstobjecten (figuur 31).

figuur 31: De Font en Number tabbladen van het Format Axis dialoogvenster

Je hebt ongeveer dezelfde mogelijkheden als bij het formatteren van tekst in cellen: Je kan een lettertype (Font), letterstijl (Font style), lettergrootte (Font size), wijze van onderstrepen (Underline), letterkleur (Color) en effecten zoals doorstrepen (Strikethrough), Superscript en Subscript bepalen. Ook wordt een voorbeeld getoond (Preview). Speciaal bij charts zijn:

Wanneer je een chart vergroot om meer ruimte te krijgen voor de plot area, zal je de Auto scale optie best uitzetten. Wil je echter een chart kopiëren naar een PowerPoint slide en hem daarbij vergroten, dan is het misschien beter de automatische schaling te behouden.

5.7.9 Het Number tabblad

Het Number tabblad komt voor bij alle numerieke objecten, vooral bij waarde-assen (figuur 31).

Je hebt ongeveer dezelfde mogelijkheden als bij het formatteren van getallen in cellen: Je kan een categorie (Category) kiezen en per categorie het formaat verder specificeren. Ook wordt een voorbeeld getoond (Sample). Speciaal voor charts is:

5.7.10 Het Alignment tabblad

Het Alignment tabblad komt voor bij de meeste objecten met tekst, zoals titels, assen en data labels (figuur 32).

Je hebt minder mogelijkheden dan bij het formatteren van tekst in cellen. Bij assen kan je enkel de oriëntatie bepalen (Orientation): automatisch (Automatic) of ingesteld met de muis of in een vak (Degrees). Bij titels kan je daarenboven ook de horizontale en verticale uitlijning bepalen (Text alignment).

figuur 32: Het Alignment tabblad bij het Format Chart Title dialoogvenster

5.7.11 Het Placement tabblad

Het Placement tabblad komt voor bij de legende. Het bevat dezelfde Placement mogelijkheden als in het Legend tabblad van het Chart Options dialoogvenster (zie supra).

5.7.12 Het Properties tabblad

figuur 33: Het Properties tabblad van het Format Chart Area dialoogvenster

Het Properties tabblad komt voor bij objecten die in een werkblad worden ingebed (figuur 33): de chart area en met de knoppen uit de Drawing toolbar gemaakte objecten.

Je kan er mee bepalen of de plaats en de grootte van een chart moet worden gewijzigd wanneer de plaats en de grootte van de cellen waar de chart staat worden gewijzigd (Object positioning). Ook kan je aankruisen of een chart moet worden afgedrukt (Print object) en beveiligd (Locked). Deze beveiliging gaat slechts in wanneer de beveiliging van het werkblad is ingesteld.

5.8 Een chart maken van de verkoop en de omzet (*)

Je zal nu onder de tweede chart een derde chart maken, waarin je zowel de verkoop als de omzet zal opnemen. Omdat dit twee verschillende grootheden zijn met daarenboven sterk verschillende eenheden kan je hiervoor geen enkelvoudige chart maken. Daarom zal je een chart van het Combination chart type maken. Deze bestaat uit datareeksen van het Column chart type voor de omzet en van het Line chart type voor de verkoop. De kolommen zijn boven elkaar gestapeld, omdat hun som een betekenis heeft, maar hiervoor is geen ingebouwde chart beschikbaar.

Er zijn twee methoden om deze chart op te stellen:

• Maak een kopij van de reeds bestaande Stacked Column chart van de omzet, voeg hieraan de drie datareeksen van de verkoop toe, en wijzig hun type (figuur 34).
• Bouw een nieuwe Combination chart op met de Chart Wizard, en wijzig indien nodig de types en sub-types van de twee soorten datareeksen.

Enkel de eerste methode wordt behandeld. Daarna worden de verschillen met de tweede methode besproken.

figuur 34: De afgewerkte chart van de evolutie van de verkoop en de omzet

5.8.1 De chart van de omzet kopiëren (*)

Wanneer je uitgaat van de reeds bestaande chart van de omzet moet je deze eerst kopiëren. Hiervoor heb je twee methoden:

• De copy and paste methode:
  1. Klik de te kopiëren chart (deze bevindt zich onder de tabel).
  2. Klik de Copy knop.
  3. Selecteer de cel waar de linkerbovenhoek moet worden geplakt (I23).
  4. Klik de Paste knop.
  5. Sleep de chart en hoeken of randen en pas hierdoor de afmetingen aan zodat ze range I23:S45 bedekt.
  6. Wijzig eventueel de grootte van de teksten.
• De drag and drop methode:

  CTRL+sleep de bestaande chart van de omzet naar I23:S45.

Opmerkingen:

• De copy and paste methode heeft als voordeel dat je het technisch moeilijkere slepen niet moet toepassen terwijl het scherm opschuift. Het nadeel is echter dat Excel de kopie een standaardgrootte geeft waarbij je de afmetingen van de chart en de teksten opnieuw moet aanpassen.
• De drag and drop methode heeft als voordeel dat een exacte kopie van de chart wordt gemaakt. Het nadeel is dat het CTRL+slepen naar een plaats die buiten beeld ligt enige oefening vraagt. Je moet vooral opletten dat je hierbij de CTRL toets niet te snel loslaat.

5.8.2 De verkoop datareeksen aan de chart toevoegen (*)

Je hebt heel wat mogelijkheden om de datareeksen van de verkoop (B7:D19) aan de kopie van de chart toe te voegen:

• De copy and paste methode.
  1. Selecteer de toe te voegen range B7:D19
  2. Klik de Copy knop.
  3. Klik de chart waarin je de datareeksen wilt toevoegen. Deze bevindt zich boven cellen I23:S45.
  4. Klik de Paste knop.
• De drag and drop methode, die hier soms drag and plot methode wordt genoemd.
  1. Selecteer de toe te voegen range B7:D19.
  2. Sleep (de rand van) deze range naar de chart waarin je de datareeksen wilt toevoegen. Deze bevindt zich boven cellen I23:S45.
• Het commando Chart, Add Data…
  1. Klik de chart waaraan je datareeksen wil toevoegen.
  2. Kies het commando Chart, Add Data…. Klik in het Range vak, reduceer het dialoogvenster en selecteer de titel en de datareeks in het werkblad (B7:B19). Herstel het dialoogvenster.
  3. Herhaal de vorige stap om de twee andere datareeksen en hun namen toe te voegen.
• De Chart Wizard methode.
  1. Klik de chart waaraan je datareeksen wil toevoegen.
  2. Klik de Chart Wizard knop.
  3. Ga met de Next knop naar de tweede stap (Data Source). Kies hierin het Series tabblad.
  4. Klik de Add knop. Er verschijnt een nieuwe datareeks Series4 in de Series lijst, die geselecteerd is.
  5. Klik in het Name vak, reduceer het dialoogvenster en selecteer de titel van de datareeks in het werkblad (B7). Herstel het dialoogvenster. De geselecteerde titel verkoop handboek vervangt nu de voorlopige naam Series4.
  6. Klik in het Values vak, reduceer het dialoogvenster en selecteer de gegevens van de datareeks in het werkblad (B8:B19). Herstel het dialoogvenster.
  7. Herhaal de drie vorige stappen om de twee andere datareeksen en hun namen toe te voegen.
  8. Beëindig vervolgens de Chart Wizard met de Finish knop.
• Het commando Chart, Data Source….
  1. Klik de chart waaraan je datareeksen wil toevoegen.
  2. Kies het commando Chart, Data Source…. Kies het Series tabblad in het Data Source dialoogvenster.
  3. Klik de Add knop. Er verschijnt een nieuwe datareeks Series4 in de Series lijst, die geselecteerd is.
  4. Klik in het Name vak, reduceer het dialoogvenster en selecteer de titel van de datareeks in het werkblad (B7). Herstel het dialoogvenster. De geselecteerde titel verkoop handboek vervangt nu de voorlopige naam Series4.
  5. Klik in het Values vak, reduceer het dialoogvenster en selecteer de gegevens van de datareeks in het werkblad (B8:B19). Herstel het dialoogvenster.
  6. Herhaal de drie vorige stappen om de twee andere datareeksen en hun namen toe te voegen.

Je kan verschillende van deze methodes uitproberen om telkens één datareeks aan de chart toe te voegen.

Opmerkingen:

• De toegevoegde datareeksen zijn in de plot area niet zichtbaar (hun hoogte is te klein). Je ziet enkel aan de legende dat er datareeksen zijn toegevoegd. Eventueel moet je wel meer plaats maken in de legende.
• Wanneer de toe te voegen range in het werkblad rechts van de omzet had gestaan, had je ook de edit in place methode kunnen gebruiken:
  1. Klik de chart waaraan je datareeksen wil toevoegen. Deze bevindt zich boven cellen I23:S45.
  2. Ga met de schuifbalk naar de tabel in het werkblad.
  3. Sleep de fill handle van de (blauw omkaderde) datareeksen naar rechts. De ranges in de uitbreiding van de selectie worden automatisch aan de chart toegevoegd.
• De drag and drop en cut and paste methodes zijn het eenvoudigst. Ze vertrekken van het werkblad. De copy and paste methode is hier misschien iets meer aan te bevelen, omdat je redelijk ver met de muis moet slepen bij de drag and drop methode.
• Ook het Add Data… commando is vrij eenvoudig. Het vertrekt van de chart.
• De volgorde van de datareeksen wordt bepaald door de volgorde waarin ze worden toegevoegd. Dit betekent dat de datareeksen van de omzet vóór (onder) die van de verkoop staan. Wanneer datareeksen samen worden aangebracht of toegevoegd wordt hun volgorde door hun plaats in de tabel bepaald (verkoop handboek, verkoop CD ROM, verkoop zip-disk).

• Er is een variant op de copy and paste en de drag and drop methode. Wanneer je bij de copy and paste methode plakt met het commando Edit, Paste Special… en wanneer je bij de drag and drop methode rechtssleept, verschijnt het Paste Special dialoogvenster (figuur 35).

  
  figuur 35: Het Paste Special dialogkader bij een chart

  Je hebt hierin de volgende mogelijkheden:

  Bepaal of de te plakken cellen een nieuwe datareeks vormen of een toevoeging aan de bestaande datareeksen (Add cells as New series / New point(s) ). Excel doet een voorstel aan de hand van de vorm van de geselecteerde range.

  Bepaal of de datareeksen rijen of kolommen vormen (Values (Y) in Rows / Columns).

  Bepaal hoe de gegevens in de eerste rij (Series Names in First Row) en kolom (Categories (X Labels) in First Column) van de selectie moeten worden geïnterpreteerd, en of bestaande categorienamen eventueel moeten worden vervangen door de nieuw opgegeven namen (Replace existing categories).

  Met deze laatste variant kan je de betekenis van de toegevoegde cellen beïnvloeden. De andere methoden komen overeen met het toevoegen van datareeksen of datapunten volgens de in het Paste Special dialoogvenster voorgestelde specificaties, zonder de mogelijkheid deze vooraf te wijzigen.

5.8.3 De datareeksen in twee groepen opdelen (*)

De plot area en de legende werden uitgebreid met drie datareeksen, zodat er nu zes op elkaar gestapelde datareeksen zijn. Wegens de verschillen in de grootteorden van omzet en verkoop zijn de toegevoegde datareeksen in de chart echter niet of nauwelijks zichtbaar. Daarom moet je de chart verder bewerken.

Begin met het chart type van de verkoop datareeksen te wijzigen van Column in Line:

1. Selecteer de chart.
2. Klik de Chart Objects knop in de Chart toolbar en selecteer de datareeks verkoop handboek.
3. Klik de Chart Type knop in de Chart toolbar en kies het Line chart type. Het chart type van de datareeks verkoop handboek is nu gewijzigd in Line. Dit zie je in de legende en aan een lijn die helemaal tegen de X-as plakt.
4. Herhaal de vorige twee stappen voor de datareeksen verkoop CD-ROM en verkoop zip-disk.

Opmerkingen:

• Je had ook de verkoop datareeksen in de plot area kunnen klikken. Deze liggen bovenop de drie zichtbare staven. Je kan zien dat je een verkoop datareeks hebt geklikt doordat hij door handles wordt aangeduid (boven op de drie zichtbare datareeksen) en doordat zijn naam in het Chart Objects vak in de Chart toolbar verschijnt.
• Je kan het chart type ook wijzigen met de Chart Wizard (stap 1) of het commando Chart, Chart Type…. Wanneer je een chart sub-type wilt opgeven, dat niet door een Chart Type knop wordt voorgesteld, moet je zelfs op deze wijze te werk gaan.
• Je kan de geopende Chart Type lijst van de knoppenbalk afscheuren (sleep de balk erboven), zodat hij in een afzonderlijk Chart List venster blijft staan. Dit is hier echter niet nodig. Na het kiezen van het Line chart type, wordt het Line icoontje immers in de Chart Type knop getoond. De tweede en derde maal moet je deze knop enkel nog klikken en de lijst zelf niet openklappen!
• Wanneer een datareeks is geselecteerd, verschijnt in de formulebalk de formule:

  =SERIES(Grafieken!$B$7,Grafieken!$A$8:$A$19,Grafieken!$B$8:$B$19,4)

  Deze SERIES functie beschrijft de datareeks. Ze heeft vier argumenten: de legende (B7), de categorie namen (A8:A19 – in sommige gevallen niet vermeld), de waarden (B8:B19) en het volgnummer (4) van de datareeks. Deze formule beschrijft exact wat in het Series tabblad van het Data Source dialoogvenster wordt vermeld.

• Je zal waarschijnlijk de afmetingen van de legende moeten wijzigen om ze volledig te zien.

5.8.4 Een tweede Y-as aanbrengen (*)

Nadat de drie verkoop datareeksen een Line chart type hebben gekregen, plakken ze alle drie tegen de onderkant van de plot area.

Breng nu een tweede as aan aan de rechterkant van de plot area voor de drie datareeksen van de verkoop:

1. Kies het commando Chart, Chart Options… of roep de Chart Wizard op en ga naar stap 3 (Chart Options).
2. Kies het Axis tabblad en kruis Secondary axis – Value (Y) axis aan. In het WYSBYGI voorbeeld zie je de tweede as en de herschaalde verkooplijnen. Sluit daarna het dialoogvenster (druk op de Finish knop in de Chart Wizard).

Er zijn nu twee assen, één links voor de omzet met de titel bedrag, en één rechts voor de verkoop zonder titel. Breng nu een titel aan bij de rechtse as en wijzig de titel van de chart:

1. Kies het commando Chart, Chart Options… of roep de Chart Wizard op en ga naar stap 3 (Chart Options).
2. Kies het Titles tabblad en vul bij Second value (Y) axis de titel voor de rechtse as in: aantal.
3. Wijzig de Chart title in Evolutie van verkoop en omzet. Sluit daarna het dialoogvenster (druk op de Finish knop in de Chart Wizard).

Opmerkingen:

• Je kan de titel bij de tweedede Y-as niet onmiddellijk aanbrengen nadat je de tweede Y-as hebt getoond, zonder het Chart Options dialoogvenster te sluiten. De reden is dat Excel alle bewerkingen pas bij het sluiten van het dialoogvenster doorvoert, en pas daarna de tweede Y-as beschikbaar is.
• Wanneer je in het Axis tabblad van het Chart Options dialoogvenster een tweede as toont, zullen automatisch de eerste helft van de datareeksen op de eerste as, en de tweede helft op de tweede as worden getekend. Je kan eventueel de volgorde van de datareeksen verwisselen in het Series Order tabblad van het Data Series dialoogvenster. Hierin worden enkel de datareeksen getoond die hetzelfde chart type hebben. Je moet de volgorde dus wijzigen vóór je de datareeksen in twee chart types opsplitst!
• Je had ook een verkoop datareeks kunnen dubbelklikken. In het Format Data Series dialoogvenster staat eveneens een Axis tabblad, met dezelfde mogelijkheden. In dit geval zal echter enkel de geselecteerde datareeks op de rechtse as worden getekend, zodat je de hele bewerking driemaal moet uitvoeren.
• Je kan in het Axis tabblad van het Chart Options dialoogvenster niet aangeven dat vier datareeksen op de eerste en twee datareeksen op de tweede as moeten worden getekend. Daartoe heb je het Axis tabblad van het Format Data Series dialoogvenster nodig, waarin je de geselecteerde datareeks naar de ander as kunt overbrengen.
• De datareeksen worden getekend in chronologische volgorde. Dit betekent dat de eerste datareeksen (omzet) door de latere datareeksen (verkoop) zullen worden bedekt. Dit is hier juist gewenst. De lijnen moeten boven de staven worden getoond!

5.8.5 De afmetingen aanpassen (*)

Er werd nu plaats gemaakt voor de tweede Y-as en zijn titel. Daartoe zijn de plot area en de legende versmald. Daarenboven is de nieuwe tekst veel te groot. Wijzig dit als volgt:

1. Klik de rechtse Y-as, klik de Font Size knop en kies de waarde 10 (of typ 10 in, gevolgd door enter).
2. Klik de tekst aantal bij de rechtse Y-as, klik de Font Size knop en kies de waarde 12 (of typ 12 in, gevolgd door enter).
3. Sleep de linkse rand van de legende naar links tot de volledige tekst van de legende zichtbaar is. Sleep indien nodig de plot area een beetje verder naar links (klik hiertoe binnen de plot area, en op niets anders).

Opmerkingen:

• Ook hier kan je de lettergrootte aanpassen door de as of titel te dubbelklikken en de waarde in het Font tabblad van het Format Axis of Format Title dialoogvenster te wijzigen. Dit vergt echter meer tijd dan het gebruik van de Font Size knop. Je hebt echter wel het bijkomende voordeel dat je in het Font tabblad Auto scale kan uitzetten.
• Eventueel kan je de titels bij de X-as verticaal in plaats van in een hoek van 45° tonen. Je kan proberen de ingedrukte Angle Text Upward knop te klikken. De titels worden dan automatisch georiënteerd. Dit kan horizontaal of verticaal zijn, afhankelijk van de breedte van de chart en plot area. Zo nodig moet je het Alignment tabblad van het Format Axis dialoogvenster gebruiken, dat je oproept door de as (of zijn tekst) te dubbelklikken.

5.8.6 De vormgeving verder afwerken

De verdere afwerking, maakt vooral gebruik van de Format Object dialoogvensters. Die kan je als volgt oproepen:

• Dubbelklik het object.
• Selecteer het object met de Chart Object knop en klik daarna de Format Object knop in de Chart toolbar.
• Rechts-klik het object en kies het commando Format Object in het snelmenu.
• Selecteer het object en kies het commando Format, Selected Object.

De lijnen vallen wat te weinig op tegen de staven. Verander daarom nu de kleuren van de staven (lichter), de kleuren (helderder) en diktes (dikker) van de lijnen en breng opvallende symbolen voor de datapunten van de verkoop datareeksen aan:

1. Dubbelklik de donker bruine kolom (omzet CD-ROM) en kies in het Patterns tabblad van het Format Data Series dialoogvenster voor de Area de licht-ode kleur (Coral). De lichtere kleuren van de andere twee kolommen kan je ongewijzigd laten.
2. Dubbelklik de lichtblauwe lijn (verkoop handboek) en kies in het Patterns tabblad van het Format Data Series dialoogvenster voor de Line de grootste lijndikte (Color: Turquoise – ongewijzigd, Weight: 4de dikte) en voor de Marker als symbool een blauwe ruit met een witte opvulling (Style: 2de symbool, Foreground: Blue, Background: White).
3. Dubbelklik de donker paarse lijn (verkoop CD-ROM) en kies in het Patterns tabblad van het Format Data Series dialoogvenster voor de Line de kleur rose en de grootste lijndikte (Color: Pink, Weight: 4de dikte) en voor de Marker als symbool een donker paars vierkant met een witte opvulling (Style: 1ste symbool, Foreground: Dark Purple – ongewijzigd, Background: White).
4. Dubbelklik de donker bruine lijn (verkoop zip-disk) en kies in het Patterns tabblad van het Format Data Series dialoogvenster voor de Line de kleur rood en de grootste lijndikte (Color: Red, Weight: 4de dikte) en voor de Marker als symbool een donker rode cirkel met een witte opvulling (Style: 8ste symbool – ongewijzigd, Foreground: Dark red – ongewijzigd, Background: White).
5. Verwijder de rand en achtergrond van de plot area: Dubbelklik de plot area en kies in het Patterns tabblad None voor zowel Border als Area.
6. De horizontale rasterlijnen komen overeen met de maatstreepjes op de links Y-as maar niet met die van de rechtse Y-as. Je kan de rasterlijnen verbergen met het commando Chart, Chart Options…, Gridlines tabblad, verwijder alle aankruisingen. Als alternatief kan je de schaal op de rechtse Y-as aanpassen: dubbelklik de rechtse Y-as, en wijzig in het Scale tabblad van het Format axis dialoogvenster de Major unit in 80 (i.p.v. de automatische waarde 100). In dit geval zijn de rasterlijnen bruikbaar voor beide assen.
7. Je kan de rasterlijnen minder accentueren door ze grijs i.p.v. zwart te maken: dubbelklik een rasterlijn en kies in het Patterns tabblad van het Format Gridlines dialoogvenster een grijze kleur (Color: Grey-25%) en de geringste dikte (Weight: 1 – standaard).
8. Tenslotte kan je bij alle tekst objecten (titels, assen, legende) de Auto scale optie uitzetten: Dubbelklik het object en verwijder de aankruising bij Auto scale in het Font tabblad van het Format Object dialoogvenster.

Uiteindelijk bekom je de definitieve chart van verkoop en omzet (figuur 36).

Opmerking:

• Je kan de kleuren van een Area wijzigen met de Fill Color knop in de Formatting of Drawing toolbar en de kleuren van een Line of Border met de Line Color knop in de Drawing toolbar.
• Het wijzigen van kleuren kan negatieve gevolgen hebben bij een zwart-wit afdruk. De ingebouwde kleuren zijn meestal ook geschikt bij een zwart-wit afdruk, de gewijzigde kleuren wellicht niet.

figuur 36: De afgewerkte chart van de evolutie van verkoop en omzet

5.8.7 Een Combination Chart van de verkoop en de omzet

Je kan de chart met verkoop en omzet ook met de Chart Wizard opbouwen. Hierbij kan je voor een Line – Column on 2 Axes combination chart type kiezen in het Custom tabblad van het Chart Type dialoogvenster (stap 1).

Deze methode lijkt eenvoudiger dan diegene die je hebt gebruikt. Ze heeft nochtans belangrijke nadelen:

• De verkoop zal door kolommen en de omzet door lijnen worden voorgesteld (figuur 37). Het vergt vrij veel werk om lijnen en kolommen te verwisselen.
• De verkoop datareeksen staan vóór de omzet datareeksen. Wanneer ze het juiste Line type hebben gekregen zullen ze gedeeltelijk door het Column type van de omzet worden verborgen. Dit is niet te verhelpen omdat je de volgorde van datareeksen die tot verschillende groepen behoren niet kan wijzigen.
• Bij een gemeenschappelijke X-as voor de twee groepen zal de eerste groep datareeksen de plaats van de data t.o.v. de X-as bepalen. Hierdoor zullen de kolommen van de omzet in januari en december maar half getoond worden. Dit kan verholpen worden met de Scale tab uit het Format Axis dialoogvenster van de X-as.
• Je moet achteraf de kolommen nog op elkaar stapelen i.p.v. naast elkaar.

Je kan besluiten dat het in het algemeen handiger is een gecombineerde chart op te bouwen uit een eenvoudigere chart waaraan datareeksen worden toegevoegd, dan rechtstreeks via de Chart Wizard Enkel wanneer de volgorde van de datareeksen niet zal moeten worden gewijzigd is een gecombineerde chart gemaakt met de Chart Wizard aangewezen.

figuur 37: De combination chart van verkoop en omzet

5.9 Het werkblad met de chart afdrukken (*)

Bewaar het werkblad met de ingebedde charts met de Save knop. Je zal het weldra afdrukken.

Je kan het werkblad afdrukken met de Print knop. Daarbij heb je echter geen controle over wat je zal afdrukken. In het algemeen zal ofwel het hele werkblad worden afgedrukt, ofwel hetzelfde gedeelte als bij een vorige afdruk.

Je zal hierna op een meer controleerbare wijze behandelen het werkblad of een deel ervan afdrukken.

Algemeen ga je als volgt te werk:

• Verdeel het werkblad in pagina's.
• Selecteer de af te drukken range.
• Bepaal de bladschikking.
• Bekijk een voorafbeelding van de afdruk.
• Druk het werkblad en/of de charts af.

Hierbij kan je regelmatig heen en weer gaan tussen de verschillende stappen voor je tot de eigenlijke afdruk besluit.

5.9.1 Het werkblad in pagina's verdelen (*)

Vóór je gaat afdrukken, moet je besluiten of je slechts één of meerdere pagina's wilt afdrukken.

Bij het afdrukken zal Excel zelf uitzoeken hoeveel rijen en kolommen op een blad gaan, en daar een zogenaamde page break aanbrengen. Een stippellijn scheidt deze pagina's, waarvan de grenzen automatisch worden bepaald.

Wanneer je meerdere pagina's wil afdrukken, zal je echter meestal zelf willen controleren waar een nieuwe pagina begint. Hiervoor heb je de volgende mogelijkheden:

• Je kan een cel selecteren en aangeven dat in deze cel (bv. I23) een nieuwe pagina moet beginnen met het commando

  Insert, Page Break

  Boven en links van de cel verschijnen nu streepjeslijnen die de grenzen tussen pagina's aanduiden. Je kan deze page break verwijderen door de cel opnieuw te selecteren en het commando

  Insert, Remove Page Break

  uit te voeren.

  
  figuur 38: Het Page Break Preview vó&oactue;r het aanpassen van de page breaks
• Je kan vooraf bekijken waar de paginascheidingen zullen vallen met het commando

  View, Page Break Preview

  De Office Assistant toont een welkomstboodschap bij het Page Break Preview (figuur 38) van het werkblad. Je kan dit met de Zoom knop verkleinen, totdat een groot deel of het gehele gebruikte gebied wordt blauw omrand getoond. De rest wordt in grijs weergegeven. De pagina's worden gescheiden door dikke blauwe streepjeslijnen. Elke pagina krijgt in grote grijze letters in het midden een bladnummer: Page 1, Page 2 en Page 3. Charts zullen eventueel deze scheidingen en bladnummeringen bedekken.

  Je kan met de muis één van de pagina scheidingslijnen verplaatsen en zo de automatische page breaks op een vrij gebruiksvriendelijke wijze door zelf geplaatste page breaks vervangen. Sleep bij voorkeur de scheidingslijnen zodanig dat charts en tabellen in de mate van het mogelijke op één blad passen. Hierbij wordt de weergave bij afdruk geschaald. Je kan hier ook de afmetingen van de pagina's wijzigen (figuur 39).

  Je keert terug naar normale weergave met het commando

  View, Normal

figuur 39: Het Page Break Preview na het aanpassen van de page breaks

5.9.2 De af te drukken delen bepalen (*)

Het is de bedoeling het werkblad met de drie charts samen af te drukken.

Eerst moet je aangeven welke range je wil afdrukken. Je hebt hierbij drie mogelijkheden:

• Selecteer het af te drukken gebied A1:S45 en definieer het als af te drukken gebied met het commando

  File, Print Area, Set Print Area

  Dit gebied wordt eveneens door verticale en horizontale lijnen afgebakend. Je kan deze definitie verwijderen met het commando

  File, Print Area, Clear Print Area

• Je kan vlak vóór de eigenlijke afdruk een range selecteren en bij het uitvoeren van het afdruk commando File, Print… aangeven dat je enkel deze range wilt afdrukken (Print Selection). Deze mogelijkheid wordt vooral gebruikt bij kleine, snelle kladafdrukken.
• Je hebt de meeste mogelijkheden in het Page Setup dialoogvenster. Je roept dit op met het commando

  File, Page Setup...

  Het Page Setup dialoogvenster bevat vier tabbladen: Page, Margins, Header/Footer en Sheet (of Chart bij een chart sheet, of wanneer een ingebedde chart is geselecteerd).

  Definieer het af te drukken gebied A1:S45 met het commando File, Print Area, Set Print Area, en voer daarna het commando File, Page Setup… uit.

  Bekijk eerst het Sheet tabblad van het Page Setup dialoogvenster (figuur 40). Hierin kan je de volgende zaken opgeven:

• Selecteer in het werkblad de af te drukken range (A1:S45) met de muis (Print Area). Dit is reeds vooraf gedaan met het commando File, Print Area, Set Print Area.

figuur 40: Het Sheet tabblad van het Page Setup dialoogvenster
• Geef aan welke rijen bovenaan (Print titles: Rows to repeat at top) en kolommen links (Print titles: Columns to repeat at left) op elk blad moeten worden herhaald wanneer de afdruk meerdere pagina's zou innemen.
• Geef aan of de rasters (Print Gridlines), rij- en kolomnummers (Print Row and column headings) en commentaren bij cellen (Print Comments) mee moeten worden afgedrukt, of de afdruk sneller en kwalitatief minder mag zijn (Print Draft quality) en of alle kleurschakeringen naar een zwart/wit patroon moeten worden omgezet (Print Black and white).
• Geef de volgorde van de af te drukken pagina's aan (Page Order – dit wordt door de icoon geïllustreerd).
• Start de afdruk (Print...; na het Print dialoogvenster te hebben doorlopen).
• Bekijk een voorafbeelding van de afdruk (Print Preview).
• Specificeer verdere instellingen van de printer (Options...).

Opmerkingen:

• Bij Print area en Print titles kan je het scherm reduceren terwijl je ranges selecteert.
• Het is meestal aangewezen de rasterlijnen niet af te drukken, zelfs wanneer ze op het scherm worden getoond. Rij- en kolomnummers druk je ook niet af, tenzij je een afdruk wilt maken om aan te geven wat in welke cel staat.
• Bij een chart sheet is het Sheet tabblad in het Page Setup dialoogvenster vervangen door een Chart tabblad, waarmee je de schaling van de chart (Printed chart size: Use full page, Scale to fit page of Custom) en de kwaliteit van de afdruk kan instellen.
• De knoppen Print… en Print Preview komen enkel voor wanneer je het Page Setup dialoogvenster opent met het commando File, Page Setup…. Wanneer je dit commando vanuit het Print Preview of het Print dialoogvenster oproept, keer je daarheen terug met OK.

5.9.3 Een voorafbeelding van de afdruk op het scherm bekijken (*)

Bekijk daarna het Print Preview (voorafbeelding van de afdruk). Je hebt drie mogelijkheden:

• Klik de Print Preview knop in het Page Setup dialoogvenster.
• Klik de Print Preview knop in de knoppenbalk.
• Kies het commando

  File, Print Preview

  In het Print Preview scherm (figuur 41) zie je een voorafbeelding van een volledig blad. Merk op dat de geselecteerde range niet op één blad zal kunnen worden afgedrukt (Preview: Page 1 of 2 in de statusregel). Door in het getoonde blad te klikken kan je het vergroten tot ware afdrukgrootte of terug verkleinen zodat een hele pagina wordt getoond. De betekenis van de knoppen bovenaan is:

  
  figuur 41: Het Print Preview scherm

  Next	Bekijk het volgende blad.
  Previous	Bekijk het volgende blad.
  Zoom	Vergroot de voorafbeelding tot ware grootte of verklein ze totdat een heel blad wordt getoond. Dit is gelijkwaardig met het klikken van de muis.
  Print...	Start het afdrukken (na het tonen en invullen van het Print dialoogvenster). Dit is gelijkwaardig met het commando File, Print... (zie infra) en met de Print knop in de knoppenbalk wanneer de voorstellen in het Print dialoogvenster worden aanvaard.
  Setup...	Toon het Page Setup dialoogvenster. Dit is gelijkwaardig met het commando File, Page Setup... (zie supra).
  Margins	Toon of verberg de marges. Deze kunnen met de muis worden verplaatst.
  Page Break Preview	Bekijk het Page Break Preview en wijzig de pagina grenzen (zie supra).
  Close	Sluit het Print Preview scherm.
  Help	Geef hulp bij de mogelijkheden van Print Preview.

Je kan naar de Page Setup gaan of terugkeren met de Setup... knop.

5.9.4 De bladschikking aanpassen (*)

Onderzoek nu of het mogelijk is de afdruk op één blad te krijgen. Selecteer daarvoor het Page tabblad. Hierin (figuur 42) heb je volgende mogelijkheden:

• Bepaal de ligging van het blad (Orientation: Portrait – standaard, of Landscape).
• Geef een vergrotingsfactor aan (Scaling: Adjust to – standaard: 100% = ware grootte), of geef aan dat de geselecteerde range juist op een aantal pagina's moet passen (Scaling: Fit to n page(s) wide by n tall).

figuur 42: Het Page tabblad van het Page Setup dialoogvenster
• Stel de afmetingen van het papier in (Paper size).
• Stel de nauwkeurigheid van de afdruk in (Print quality; dpi = dot per inch)
• Geef het nummer van het eerste blad (First page number, standaard: Auto).
• Start de afdruk (Print...; na het Print dialoogvenster te hebben doorlopen).
• Bekijk een voorafbeelding van de afdruk (Print Preview).
• Specificeer verdere instellingen van de printer (Options...).

Kies de Landscape Orientation. Tracht de hele range op één blad te krijgen (Scaling: fit to 1 by 1). Laat de andere opties ongewijzigd. Wanneer je terugkeert naar het Print Preview merk je dat dit vrij goed past. Eventueel pas je met de Margins knop de marges aan.

5.9.5 De marges en kop- en voetteksten bepalen

In de Margins en Header/Footer tabbladen van het Page Setup dialoogvenster (figuur 43) kan je de marges en kop- en voetteksten instellen.

figuur 43: De Margins en Header/Footer tabbladen van het Page Setup dialoogvenster

In het Margins tabblad heb je de volgende mogelijkheden:

• Geef de breedte van de marges aan (Top, Left, Right, Bottom) en bepaal hoever van de rand de op elk blad te herhalen kop- en voettekst (Header, Footer) moeten staan. Je kan deze marges ook met de muis instellen in het voorbeeld in het dialoogvenster.
• Kruis aan dat de range in het midden tussen de marges moet worden gepositioneerd (Center on page: Horizontally en Vertically).

Kruis Horizontally en Vertically aan, zodat de afdruk in het midden van het blad verschijnt. Dit wordt onmiddellijk in het voorbeeld weergegeven.

In het Header/Footer tabblad heb je de volgende mogelijkheden:

figuur 44: Het Header dialoogvenster

• Je kan de inhoud van de kop- en voetteksten kiezen uit de Header en Footer lijsten.
• Je kan zelf een Header en Footer tekst opgeven met de Custom Header… en Custom Footer… knoppen. De Header en Footer dialoogvensters hebben dezelfde lay-out (figuur 44):

  Je kan de tekst intypen die links (Left section), in het midden (Center section) en rechts (Right section) moet staan. Hierbij kan je gebruik maken van zeven knoppen om codes aan te brengen. Deze worden in de vorm &[tekst] in de sections getoond:

  1.	(A)	Wijzig de vormgeving van de geselecteerde tekst.
  2.	&[Page]	Pagina nummer.
  3.	&[Pages]	Totaal aantal pagina's.
  4.	&[Date]	Datum.
  5.	&[Time]	Tijd.
  6.	&[File]	Bestandsnaam.
  7.	&[Tab]	Naam van het werkblad of de sheet.

figuur 45: Het Print Preview met alles op één blad

Plaats in de koptekst links de bestandsnaam, in het midden de naam van het werkblad en rechts het paginanummer, het woord van en het totaal aantal pagina's. Verwijder eventuele teksten in de voettekst.

Bekijk daarna de definitieve Print Preview (figuur 45).

5.9.6 De eigenlijke afdruk (*)

Je hebt verschillende mogelijkheden om de afdruk te starten:

• Klik de Print knop in de Standard toolbar.
• Kies het commando

  File, Print…

• Kies in het Print Preview scherm of het Page Setup… dialoogvenster de knop Print….

figuur 46: Het Print dialoogvenster

In de laatste twee gevallen wordt het Print dialoogvenster (figuur 46) getoond. Hierin kan je de volgende zaken vastleggen:

• Kies de Printer (Name) en wijzig zijn instellingen (Properties). Kruis eventueel aan dat je naar een bestand wil afdrukken.
• Duid de af te drukken pagina's aan (Print range): allemaal (All) of de aangeduide pagina's (Page(s)).
• Geef aan wat je wilt afdrukken: de op dit ogenblik met de muis geselecteerde range (Selection), de in het Sheet tabblad van het Page Setup dialoogvenster aangeduide ranges van de geselecteerde werkbladen (Active sheets) of het hele werkboek (Entire workbook).
• Geef aan hoeveel exemplaren moeten worden afgedrukt (Number of copies – standaard 1) en of ze gegroepeerd moeten worden (Collate).
• Bekijk een voorafbeelding van de afdruk in het Print Preview scherm.

Behoud het voorstel en start de afdruk. Dit is gelijkwaardig aan het indrukken van de Print knop in de knoppenbalk.

5.10 De chart types en sub-types

Tot besluit van dit hoofdstuk volgt een overzicht van de ingebouwde chart types en sub-types, die je kan kiezen in stap 1 van de Chart Wizard of met het commando Chart, Chart Type…. De eigenschappen van de verschillende chart types vindt je in het Options tabblad van het Format Data Series dialoogvenster vindt. Ook wordt aangegeven hoe je zelf chart types kan definiëren.

5.10.1 De Standard Chart Types

In het Standard Types tabblad van het Chart Type dialoogvenster vindt je 14 chart types met elk 2 tot 7 sub-types. In het totaal zijn er 73 sub-types voor alle standard chart types samen.

Vele chart types hebben tweedimensionale en driedimensionale sub-types.

• Bij tweedimensionale (2-D) sub-types zijn er i.h.a. twee assen, een categorie as (meestal de X-as) en een waarde as (meestal de Y-as). Bij een XY chart zijn er echter twee waarde assen.
• Bij echte driedimensionale (3-D) sub-types zijn er drie assen, een categorie as (de X-as), een serie as (de Y-as) en een waarde as (de Z-as).
• Er zijn ook pseudo driedimensionale sub-types, met twee echte assen, en een derde dimensie die echter geen extra informatie bevat, maar een drie dimensionaal uitzicht geeft. Deze sub-types worden verder als twee en een half dimensionaal (2.5-D) aangeduid.

Heel vaak zijn er drie 2-D en 2.5-D subtypes. In een eerste sub-type worden de gegevens naast elkaar geplaatst (bijvoorbeeld kolommen naast elkaar). In een tweede sub-type worden de gegevens op elkaar geplaatst (bijvoorbeeld gestapelde kolommen), en heeft de som van de gegevens een betekenis. In een derde sub-type worden de gegevens op elkaar gestapeld en procentueel weergegeven. Hun som is steeds 100%. De totale hoogte is voor alle sommen gelijk. De pie en doughnut charts, waarbij de totale cirkel met 100% overeenkomt, kan je opvatten als behorend bij dit sub-type.

Er zijn ook chart types waarbij deze opdeling niet opgaat, zoals de radar, surface, bubble en stock charts.

5.10.2 Het Column chart type

Het Column chart type heeft zeven sub-types: drie 2-D, drie 2.5-D en één 3-D sub-type (figuur 47).

De waarden worden in verticale staven of kolommen voorgesteld. Positieve waarden worden naar boven en negatieve waarden naar onder uitgezet. Hierbij worden vooral vergelijkingen tussen discrete waarden beklemtoond. De waarden kunnen naast of boven elkaar geplaatst worden.

De kolom grafiek is zeer populair (en dan ook standaard in de Chart Wizard). Wanneer waarden op elkaar worden gestapeld heeft hun som een betekenis, wanneer ze naast elkaar worden geplaatst niet.

Er zijn 7 sub-types:

2-D kolommen naast elkaar.

2-D kolommen op elkaar.

2-D kolommen procentueel op elkaar.

2.5-D kolommen naast elkaar.

2.5-D kolommen op elkaar.

2.5-D kolommen procentueel op elkaar.

3-D kolommen achter elkaar.

In de Chart Type lijst in de Chart toolbar zijn er knoppen voor sub-types 1, 4 en 7 (kolommen naast elkaar).

Het Format Data Series dialoogvenster heeft zes tabbladen bij 2-D sub-types (Patterns, Axis, Y Error Bars, Data Labels (Show value, Show label), Series Order en Options), en vijf tabbladen bij 2.5-D en 3-D sub-types (Patterns, Shapes, Data Labels (Show value, Show label) en Options).

De keuzemogelijkheden in het Options tabblad zijn:

5.10.3 Het Bar chart type

figuur 48: De Bar chart sub-types

Het Bar chart type heeft zes sub-types: drie 2-D en drie 2.5-D sub-types (figuur 48).

De waarden worden in horizontale staven voorgesteld. Positieve waarden worden naar rechts en negatieve waarden naar links uitgezet. Hierbij worden vooral vergelijkingen tussen discrete waarden beklemtoond. De categorie as (X) is hier verticaal en de waarde as (Y bij 2-D, Z bij 2.5-D) horizontaal. De waarden kunnen naast of op elkaar geplaatst worden.

De horizontale staaf grafiek is supplementair t.o.v. de kolom grafiek, maar wordt minder gebruikt. Dit chart type is interessant wanneer het verschil in grootte wordt beklemtoond. Vaak worden de staven dan van groot naar klein gerangschikt. Wanneer waarden op elkaar worden gestapeld heeft hun som een betekenis, wanneer ze naast elkaar worden geplaatst niet. Het op elkaar stapelen is hier echter minder gebruikelijk. Het 3-D sub-type ontbreekt.

Er zijn 6 sub-types:

2-D staven naast elkaar.

2-D staven op elkaar.

2-D staven procentueel op elkaar.

2.5-D staven naast elkaar.

2.5-D staven op elkaar.

2.5-D staven procentueel op elkaar.

In de Chart Type lijst in de Chart toolbar zijn er knoppen voor sub-types 1 en 4 (staven naast elkaar).

Het Format Data Series dialoogvenster heeft zes tabbladen bij 2-D sub-types (Patterns, Axis, Y Error Bars, Data Labels (Show value, Show label), Series Order en Options), en vijf tabbladen bij 2.5-D sub-types (Patterns, Shapes, Data Labels (Show value, Show label) en Options).

De keuzemogelijkheden in het Options tabblad zijn:

5.10.4 Het Line chart type

Het Line chart type heeft zeven sub-types: zes 2-D en één 2.5-D sub-type (figuur 49).

De waarden worden door met lijnen verbonden punten voorgesteld. Bij het 2.5-D sub-type worden de lijnen een soort linten.

Hierbij wordt vooral de continue evolutie beklemtoond, vaak in de tijd (wanneer opeenvolgende waarden in de tabel met opeenvolgende tijdstippen overeenstemmen). De waarden op de X-as worden nochtans niet als getallen opgevat (in tegenstelling tot de XY charts – zie infra). Hun onderlinge afstand heeft geen andere betekenis dan een volgorde.

De lijn grafiek wordt vrij veel gebruikt, vaak in combinatie met een kolom grafiek. Het op elkaar stapelen van lijnen is mogelijk, maar verwarrend en dus niet gebruikelijk. Men zal dan eerder naar het Area chart type uitwijken.

Er zijn 7 sub-types:

2-D lijnen naast elkaar zonder symbolen.

2-D lijnen op elkaar zonder symbolen.

2-D lijnen procentueel op elkaar zonder symbolen.

2-D lijnen naast elkaar met symbolen.

2-D lijnen op elkaar met symbolen.

2-D lijnen procentueel op elkaar met symbolen.

2.5-D lijnen naast elkaar.

In de Chart Type lijst in de Chart toolbar zijn er knoppen voor sub-types 1 en 7 (lijnen naast elkaar zonder symbolen).

Het Format Data Series dialoogvenster heeft zes tabbladen bij 2-D sub-types (Patterns, Axis, Y Error Bars, Data Labels (Show value, Show label), Series Order en Options), en vijf tabbladen bij 2.5-D sub-types (Patterns, Shapes, Data Labels (Show value, Show label) en Options).

De keuzemogelijkheden in het Options tabblad zijn:

5.10 5 Het Pie chart type

figuur 50: De Pie chart sub-types

Het Pie chart type heeft zes sub-types: vier 2-D en twee 2.5-D sub-types (figuur 50).

Het taart diagram geeft een proportionele grootte tegenover het geheel weer. Er zijn geen assen. Er wordt slechts één datareeks getoond. Wanneer er meer datareeksen zijn geselecteerd, wordt enkel de eerste getoond. Wil je meer datareeksen tegelijk zien, dan moet je de Doughnut chart (ring diagram) gebruiken.

Er zijn 6 sub-types:

2.5-D taart.

2-D taart van taarten (pie of pies). De laatste datareeksen worden gebundeld tot één datareeks. Hun onderlinge verhouding wordt in een secundaire kleinere taart getoond.

2-D taart met uitspringende stukken.

2.5-D taart met uitspringende stukken.

2-D staaf van taarten (bar of pies) De laatste datareeksen worden gebundeld tot één datareeks. Hun onderlinge verhouding wordt in secundaire verticaal op elkaar gestapelde staven getoond.

In de Chart Type lijst in de Chart toolbar zijn er knoppen voor sub-types 1 en 2 (gewone taarten).

Het Format Data Series dialoogvenster heeft vier tabbladen bij 2-D sub-types (Patterns, Axis, Data Labels (Show value, Show percent, Show label, Show label and percent) en Options), en drie tabbladen bij 2.5-D sub-types (Patterns, Data Labels (Show value, Show percent, Show label, Show label and percent) en Options).

De keuzemogelijkheden in het Options tabblad zijn:

5.10.6 Het XY (Scatter) chart type

Het XY of Scatter chart type heeft vijf 2-D sub-types (figuur 51).

De waarden worden in een tweedimensionale ruimte afgebeeld met twee waarde assen: de X-as en de Y-as. Bij de column, bar, line en area chart types worden de waarden langs de X-as steeds even ver van elkaar getoond, welke ook hun grootte is. Bij het XY chart type worden de waarden in functie van hun grootte op de X-as getoond, juist zoals op de Y-as. Dit vormt het fundamentele onderscheid met de line chart types. Het is bij XY charts vaak niet aangewezen de waarden door lijnen te verbinden.

De XY grafiek wordt zeer vaak gebruikt bij wiskundige en wetenschappelijke grafieken.

figuur 51: De XY (Scatter) chart sub-types

Er zijn 5 sub-types:

Enkel symbolen.

Vloeiende lijnen met symbolen.

Vloeiende lijnen zonder symbolen.

Rechte lijnen met symbolen.

Rechte lijnen zonder symbolen.

In de Chart Type lijst in de Chart toolbar is er een knop voor sub-type 1 (enkel symbolen).

Het Format Data Series dialoogvenster heeft zeven tabbladen (Patterns, Axis, X Error Bars, Y Error Bars, Data Labels (Show value, Show label), Series Order en Options.

De enige keuzemogelijkheid in het Options tabblad is:

5.10.7 Het Area chart type

figuur 52: De Area chart sub-types

Het Area chart type heeft zes sub-types: drie 2-D, twee 2.5-D en één 3-D sub-type (figuur 52).

De waarden worden door oppervlakken voorgesteld.

Hierbij meestal continue wijzigingen beklemtoond, vaak in de tijd (wanneer opeenvolgende waarden in de tabel met opeenvolgende tijdstippen overeenstemmen).

De oppervlak grafiek wordt vooral gebruikt om oppervlakken op elkaar te stapelen, als een continu alternatief voor een stacked column chart.

Het niet op elkaar stapelen van oppervlakken is mogelijk, maar ze overlappen elkaar dan. Dit is verwarrend en dus niet gebruikelijk. Men zal dan eerder naar het Line chart type uitwijken.

Er zijn 6 sub-types:

2-D oppervlakken die elkaar overlappen.

2-D oppervlakken op elkaar.

2-D oppervlakken procentueel op elkaar.

3-D oppervlakken achter elkaar.

2.5-D oppervlakken op elkaar.

2.5-D oppervlakken procentueel op elkaar.

In de Chart Type lijst in de Chart toolbar zijn er knoppen voor sub-types 2 en 4 (oppervlakken op en achter elkaar).

Het Format Data Series dialoogvenster heeft zes tabbladen bij 2-D sub-types (Patterns, Axis, Y Error Bars, Data Labels (Show value, Show label), Series Order en Options), vier tabbladen bij 2.5-D en 3-D sub-types (Patterns, Data Labels (Show value, Show label), Series Order en Options).

De keuzemogelijkheden in het Options tabblad zijn:

5.10.8 Het Doughnut chart type

figuur 53: De Doughnut chart subtypes

Het Doughnut chart type heeft twee sub-types: twee 2-D sub-types (figuur 53).

Het ring diagram geeft een proportionele grootte tegenover het geheel weer. Er zijn geen assen. Er worden meerdere datareeksen getoond. Hierin ligt het verschil met taart diagrammen. Standaard hebben datapunten van een zelfde categorie dezelfde kleur en niet datapunten van eenzelfde datareeks.

Er zijn 2 subtypes:

2-D ring met uitspringende stukken van de buitenste datareeks.

In de Chart Type lijst in de Chart toolbar is er een knop voor sub-type 1 (gewone ringen).

Het Format Data Series dialoogvenster heeft vijf tabbladen (Patterns, Axis, Data Labels (Show value, Show percent, Show label, Show label and percent), Series order en Options).

De keuzemogelijkheden in het Options tabblad zijn:

5.10.9 Het Radar chart type

figuur 54: De Radar chart sub-types

Het Radar chart type heeft drie 2-D sub-types (figuur 54).

In een radar grafiek wordt de grootte van de waarden ten opzichte van een centraal punt uitgezet langs evenveel assen als er categorieën zijn. Dit chart type wordt niet erg veel gebruik en bij voorkeur bij weinig datareeksen met weinig datapunten.

Er zijn 3 sub-types:

2-D radar met overlappende oppervlakken.

In de Chart Type lijst in de Chart toolbar is er een knop voor sub-type 1 (radar zonder symbolen).

Het Format Data Series dialoogvenster heeft vijf tabbladen (Patterns, Axis, Data Labels (Show value, Show label), Series order en Options).

De keuzemogelijkheden in het Options tabblad zijn:

5.10.10 Het Surface chart type

figuur 55: De Surface chart sub-types

Het Surface chart type heeft vier sub-types: twee 2-D en twee 3-D sub-types (figuur 55).

In een oppervlakte grafiek worden gegevens zoals op een landkaart uitgezet met hoogtelijnen. Deze kunnen in een vlak liggen of gevormd worden door verticale staven die door oppervlakken worden overspannen. Kleuren worden gebruikt om hoogtebanden aan te duiden, zoals op landkaarten. Er zijn minstens twee datareeksen nodig.

Er zijn 3 sub-types:

3-D oppervlaktes met hoogtelijnen en kleuren.

3-D oppervlaktes met enkel hoogtelijnen.

2-D oppervlaktes met enkel hoogtelijnen.

In de Chart Type lijst in de Chart toolbar is er een knop voor sub-type (3-D oppervlaktes met hoogtelijnen en kleuren).

Er is geen Format Data Series dialoogvenster!

5.10.11 Het Bubble chart type

figuur 56: De Bubble chart sub-types

Het Bubble chart type heeft twee 2-D sub-types (figuur 56).

Een bellen diagram is een soort driedimensionale XY grafiek. De X-as en Y-as zijn allebei waarde-assen. De waarden van de derde dimensie worden niet op een Z-as uitgezet, maar door de grote van schijfjes aangeduid.

Per naam in de legende zijn er drie datareeksen, maar de eerste is gemeenschappelijk voor alle namen.

Wanneer je de datareeksen in kolommen voorstelt bouw je de tabel voor een bellen diagram als volgt op:

1. In de eerste kolom plaats je de gemeenschappelijke waarden voor de X-as (X Values in het Series tabblad van het Data Source dialoogvenster bij elke Series).
2. Boven de tweede kolom plaats je de naam van de eerste grootheid (voor de legende) (Name in het Series tabblad van het Data Source dialoogvenster).
3. In de tweede en derde kolom plaats je de waarden voor de Y-as en de Z-as (voorgesteld door de grootte van de bellen) die horen bij de eerste grootheid (Y Values en Sizes in het Series tabblad van het Data Source dialoogvenster).
4. Boven de vierde kolom plaats je de naam van de tweede grootheid (voor de legende) (Name in het Series tabblad van het Data Source dialoogvenster).
5. In de vierde en vijfde kolom plaats je de waarden voor de Y-as en de Z-as (voorgesteld door de grootte van de bellen) die horen bij de tweede grootheid (Y Values en Sizes in het Series tabblad van het Data Source dialoogvenster).
6. Boven de zesde kolom plaats je de naam van de derde grootheid (voor de legende) (Name in het Series tabblad van het Data Source dialoogvenster).
7. In de zesde en zevende kolom plaats je de waarden voor de Y-as en de Z-as (voorgesteld door de grootte van de bellen) die horen bij de derde grootheid (Y Values en Sizes in het Series tabblad van het Data Source dialoogvenster).
8. enz.
9. Je voert op de cellen boven de kolommen best twee aan twee een Merge and Center bewerking uit en brengt kaders aan.

Voorbeeld:

Stel een bellen diagram op met voor drie ploegen (Lierse, Moeskroen, Germinal) de uitslagen van de eerste vijf speeldagen in de competitie. Op de X-as worden de speeldagen vermeld, op de Y-as het aantal gemaakte doelpunten, op de Z-as het aantal geïncasseerde doelpunten. Een ploeg die veel doelpunten maakt zal de bellen van zijn kleur hoog zien staan. Een ploeg die veel doelpunten incasseert zal grote bellen zien staan. Bellen zullen elkaar echter overlappen. Hieraan kan je iets doen door de bellen een gekleurde rand en een doorzichtig oppervlak te geven. De bellen van ploegen met dezelfde uitslag op dezelfde speeldag zullen elkaar dan echter nog steeds overlappen! De bel van een ploeg die geen tegendoelpunten incasseert heeft een grootte 0.

Er zijn 2 sub-types:

Bellen.

Bellen met 3-D effect.

In de Chart Type lijst in de Chart toolbar is er een knop voor sub-type 1 (gewone bellen).

Het Format Data Series dialoogvenster heeft zeven tabbladen (Patterns, Axis, X Error Bars, Y Error Bars, Data Labels (Show value, Show label, Show bubble sizes), Series order en Options).

De keuzemogelijkheden in het Options tabblad zijn:

5.10.12 Het Stock chart type

figuur 57: De Stock chart sub-types

Het Stock chart type heeft vier 2-D sub-types (figuur 57).

Deze sub-types zijn speciale gevallen van Line of Column/Line Combination charts, gebruikt om de evolutie van de koersen aandelen op de beurs bij te houden

Er zijn 4 sub-types:

High-Low-Close. Dit is een Line chart bestaande uit drie datareeksen, die in volgorde de hoogste, de laagste en de slotkoers van de aandelen aangeven. De hoogste en laagste koers worden verbonden door een verticaal lijntje (High-low line); de slotkoers wordt voorgesteld door een symbool in de vorm van een horizontaal streepje.

Open-High-Low-Close. Dit is een Line chart bestaande uit vier datareeksen, die in volgorde de openingskoers, de hoogste, de laagste en de slotkoers van de aandelen aangeven. De hoogste en laagste koers worden verbonden door een verticaal lijntje (High-low line); de openingskoers en slotkoers worden verbonden door een verticaal staafje (Up-down bar).

Volume-High-Low-Close. Dit is een Column/Line chart bestaande uit vier datareeksen, die in volgorde het volume en de hoogste, de laagste en de slotkoers van de aandelen aangeven. Het volume wordt voorgesteld in een Column chart op de primaire Y-as; de koersen worden voorgesteld door een Line chart op de secundaire Y-as. De hoogste en laagste koers worden verbonden door een verticaal lijntje (High-low line); de slotkoers wordt voorgesteld door een symbool in de vorm van een horizontaal streepje.

Volume-Open-High-Low-Close. Dit is een Column/ Line chart bestaande uit vijf datareeksen, die in volgorde het volume en de openingskoers, de hoogste, de laagste en de slotkoers van de aandelen aangeven. Het volume wordt voorgesteld in een Column chart op de primaire Y-as; de koersen worden voorgesteld door een Line chart op de secundaire Y-as. De hoogste en laagste koers worden verbonden door een verticaal lijntje (High-low line); de openingskoers en slotkoers worden verbonden door een verticaal staafje (Up-down bar).

In de Chart Type lijst in de Chart toolbar is er geen knop voor stock charts.

De Format Data Series dialoogvensters zijn die van de line en column chart types, waaruit de stock charts zijn opgebouwd.

5.10.13 De Cylinder, Cone en Pyramid chart types

figuur 58: De Cylinder, Cone en Pyramid chart sub-types

Het Cylinder, Cone en Pyramid chart types hebben elk zeven sub-types: zes 2.5-D en één 3-D sub-type (figuur 58).

Het zijn varianten van de 2.5-D en 3-D Column en Bar chart sub-types, waarbij de staven niet door balkvormige staven, maar door cilindrische, kegelvormige en piramidale staven worden voorgesteld.

Je kan de vorm van de staaf bepalen in het Shapes tabblad van het Format Data Series dialoogvenster (figuur 59). Hierin heb je zes keuzes: 1. balk (Column of Bar), 2. piramide (Piramid), 3. afgeknotte piramide (Piramid), 4. cilinder (Cylinder), 5. kegel (Cone) en 6. afgeknotte kegel (Cone).

figuur 59: Het Shape tabblad van het Format Data Series dialoogvenster

Er zijn 7 sub-types:

2.5-D verticale cilinders, kegels of piramiden naast elkaar.

2.5-D verticale cilinders, kegels of piramiden op elkaar.

2.5-D verticale cilinders, kegels of piramiden procentueel op elkaar.

2.5-D horizontale cilinders, kegels of piramiden naast elkaar.

2.5-D horizontale cilinders, kegels of piramiden op elkaar.

2.5-D horizontale cilinders, kegels of piramiden procentueel op elkaar.

3-D verticale cilinders, kegels of piramiden achter elkaar.

In de Chart Type lijst in de Chart toolbar zijn er knoppen voor sub-type 7 (verticale cilinders, kegels en piramides achter elkaar).

Het Format Data Series dialoogvenster heeft vijf tabbladen (Patterns, Shapes, Data Labels (Show value, Show label) en Options).

De keuzemogelijkheden in het Options tabblad zijn:

5.10.14 De Built-in Custom chart types

In het Custom Types tabblad van het Chart Type dialoogvenster vindt je 20 Built-in Custom chart types. Deze hebben vaak een speciale afwerking.

5.10.15 De User-defined Custom chart types

Je kan ook zelf chart types definiëren, ze toevoegen aan of kiezen uit de User-defined lijst in het Custom Types tabblad van het Chart Type dialoogvenster.

De User-defined lijst bevat oorspronkelijk één chart type, Default. Dit is het eerste sub-type van het Column chart type met 2-D kolommen naast elkaar.

Je kan zelf een chart opstellen, deze selecteren en het commando

Chart, Chart Type…

kiezen. Vervolgens klik je het Custom Types tabblad en kies je de User-defined lijst. Je kan nu het in het werkblad geselecteerde chart type aan de lijst toevoegen met de Add… knop.

figuur 60: Het Add Custom Chart Type dialoogvenster

In het Add Custom Chart Type dialoogvenster (figuur 60) kan je een naam (Name) en beschrijving (Description) opgeven. Daarna wordt de zelf gedefinieerde chart met de opgegeven naam in de User-defined lijst van het Custom Types tabblad opgenomen.

Ook kan je een chart type in de lijst klikken en het verwijderen met de Delete knop of omvormen tot Default type met de Set as default chart knop.

Opmerkingen:

• Omdat User-defeined chart types in het algemeen en het Default chart type in het bijzonder vrij algemeen gebruikt worden doe je er goed aan te gedetailleerde informatie zoals niet-automatische schaling en titels te verwijderen, vóór je het chart type aan de lijst toevoegt of als Default chart type definieert.
• In stap 1 van het Chart Wizard heb je minder mogelijkheden dan in het Chart Type venster dat je oproept met het commando Chart, Chart Type…. Je kan namelijk geen User-definedchart types toevoegen of verwijderen (je kan ze wel gebruiken). Je kan ook geen chart type voor één enkele datareeks opleggen.